Đào Nguyễn Đình Chiểu trong cuộc đời – Phần 1: Còn ai ‘nói thơ’ ông già mù

Rate this post

Đào Nguyễn Đình Chiểu trong cuộc đời - Phần 1: Ai bảo thơ là cụ mù - Ảnh 1.

Tranh Nguyễn Đình Chiểu sáng tác thơ, Sương Nguyệt Anh ghi chép – Họa sĩ: Nguyễn Phi Hoành 1973

Đã 200 năm kể từ ngày (1-7-1822) Nguyễn Đình Chiểu giáng trần, với vùng đất Gia Định, với Nam kỳ sáu tỉnh. Sống 66 năm đầy biến cố đất nước và mất mát cá nhân, ông đã để lại những tác phẩm thơ ca biết chạm đến từng con người, từng con người bằng cái vỏ mộc mạc, dân dã và thủy chung, soi sáng cho họ đạo. khiến người mang trong mình …

“Có một ông lão mù ăn mày ngâm nga đoạn Lục Vân Tiên.

Trên phà qua Rạch Miễu

Có một thanh niên say rượu đứng trên lan can để đi tiểu

Có một cô gái đã lấy gương và vẽ mặt của mình

Cùng lúc đó, ông già mù bắt đầu ngâm nga

“Trước đèn xem chuyện Tây Minh…”

Có một cô bé đang mải mê với chiếc chong chóng giấy nhiều màu sắc

Có một bà lão gánh một bó củi dừa than thở về củi nặng trĩu, đường lầy lội, cơm áo gạo tiền …

Có một người đàn ông trung niên mặc quần jean, nhai kẹo cao su

Có em bán hàng còn thản nhiên bóc chuối nhét vào cổ gà khiến anh em mở mắt

Không ai

Đảm bảo không ai tin

“Lục Vân Tiên đau khổ giữa rừng

Để thể hiện một chút quan tâm đến người đàn ông chung thủy … ”.

1. Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên bắt đầu buổi tập huấn “nói thơ Vân Tiên” với giáo viên trẻ Bến Tre bằng những câu thơ ấn tượng như một đoạn phim quay chậm của cố nhà thơ Lã Quốc Tiến. Những ngày không xa trên bến phà Rạch Miễu nhộn nhịp giữa sông Tiền như trở về trong câu hò “Trước đèn soi chuyện Tây Minh / Cười hai chữ. của tình yêu và tình cảm … ”.

“Không ai biết rằng Lục Vân Tiên đang phải chịu đau đớn giữa núi rừng, để thể hiện một chút lo lắng cho những người trung nghĩa … Câu thơ như một tiếng thở dài, phản ánh một sự thật rằng chúng ta đang phải đối mặt với những di vật đang mai một. ở đời ”- TS Mai Mỹ Duyên dường như cũng thở dài trước khi bước vào bài giảng“ nói thơ ”.

Gương mặt bà tươi tắn trở lại khi kể chuyện đi thực tế và gặp lại một số cụ già ở Ba Tri, Chợ Lách, những người vẫn có thói quen nói thơ Vân Tiên trong các lễ cúng đình, giỗ chạp.

“Tôi vui biết bao khi tỉnh Bến Tre có ý tưởng mở các lớp đào tạo cho nhiều người trẻ như giáo viên, phong trào thanh niên, dịch vụ du lịch để khuyến khích sự hồi sinh của thơ ca” – TS Mỹ Duyên khiến hàng trăm thính giả háo hức. trở về hàng trăm năm trước, ngẫm nghĩ và tìm xem ai là người đã nói lên bài thơ Vân Tiên đầu tiên …

Còn ai nữa, người thứ nhất là cụ già Nguyễn Đình Chiểu, cụ viết Lục Vân Tiên khi bị mù. Tôi bật thốt lên câu trả lời khi hình dung cảnh ông già ngồi bên tòa đọc từng câu thơ cho học trò chép. Mỗi câu. Mỗi đoạn văn. Sau đó học sinh đọc lại để giáo viên sửa. Sau đó giáo viên giải thích, học sinh thảo luận …

Cứ như vậy, những buổi học thơ Vân Tiên đầu tiên đến từ lớp học của chính Đỗ. Mái chùa Tôn Thạnh ở Gò Công (Tiền Giang) vẫn tối om, vắng lặng “cây bàng năm đông” dưới bóng cây cổ thụ như những ngày ấy, nhưng lẽ sống “xét nghĩa chẳng ra. vật chất ”được lan truyền rất nhanh chóng.

Trong bản dịch Lục Vân Tiên đầu tiên bằng tiếng Pháp năm 1864, Gabriel Aubaret đã viết ở lời tựa: “Bài thơ Lục Vân Tiên này phổ biến trong dân gian đến nỗi ở Nam Kỳ không có một người đánh cá hay một người chèo thuyền nào không hát mấy bài ấy. những câu thơ khi họ chèo thuyền.

Ngày xưa, ở các cầu tàu, bến phà, chợ, bến xe, “người ta ngồi xổm, xúm xít quanh một người đàn ông ăn mặc rách rưới, thường là một người mù, gợi ý cho anh ta. Tôi vươn cổ lên kể chuyện Lục Vân. Tiên sinh nghe hàng tiếng đồng hồ không biết chán, thuộc lòng thì ai cũng biết ”.

Đào Nguyễn Đình Chiểu trong cuộc đời - Phần 1: Ai bảo thơ là cụ mù - Ảnh 2.

“Kể thơ Vân Tiên” tại Câu lạc bộ thơ Ba Tri, Bến Tre – Ảnh tư liệu

2. Cho đến tận hôm nay, “cố nhân Nam Bộ” – nhà văn Trần Bảo Định – vẫn say sưa với những dòng hồi tưởng: “Năm tháng, bến Vàm Kỳ Hớn, con đường thủy bộ tấp nập ghe thuyền xuôi ngược. Hậu Giang ngược xuôi và Sài Gòn không ngớt. không thể thiếu tiếng nói thơ Lục Vân Tiên của những người đàn bà, cô gái bán vàng và lái buôn, hành khách lái đò.

Họ đều thuộc tầng lớp nào trong xã hội, đều thuộc nằm lòng, trăn trở “Nhớ nghĩa phụ tình / Như thế cũng phi anh hùng”.

Từ bao đời nay, người dân miền Tây vẫn ngâm nga câu ca cổ “ông già chèo đò” của soạn giả Viễn Châu: “Nước mơ màng mây trôi Rồi có ông già chèo đò Có tiền.” mua vài chai rượu, hớp rượu xong đã nói thơ… ”chưa chắc“ nói thơ ”là“ nói thơ Vân Tiên ”.

“Ngày xưa cha mẹ ru con bằng câu thơ Vân Tiên” – lời tâm sự của TS Mai Mỹ Duyên cũng là ký ức của nhiều người từ thế hệ bà trở về sau. Lớn lên, những câu thơ “Nam trung hiếu làm đầu / Gái thời tiết tu thân” đã khắc cốt ghi tâm, hun đúc cho họ trở thành những con người trung hậu, đoan trang như những câu chuyện thơ xưa.

Đào Nguyễn Đình Chiểu trong cuộc đời - Phần 1: Ai bảo thơ là cụ mù - Ảnh 3.

Bản thảo bức tranh màu Lục Vân Tiên do họa sĩ Lê Đức Trạch, một nhà vẽ bản đồ cung đình Huế thực hiện và thuyền trưởng người Pháp Eugène Gibert đứng ra tổ chức bản thảo. Giáo sư Phan Huy Lê phát hiện bản thảo trong thư viện Pháp năm 2011 – Ảnh tư liệu

3. Đúng. Bất cứ ai đọc hồi ký của GS Trần Văn Giàu đều xúc động trong từng đoạn văn ông kể về người cha của mình – người cha đã bán đất cho con trai đi du học để trở thành bác sĩ, luật sư, nhưng sau đó người con lại chọn con đường trở thành một doanh nhân. . cách mạng, con đường ra vào nhà tù.

“Trung cũng là hiếu, còn hiếu thì không được”, cụ Trần Văn Giàu trong khám lớn đã tự nhủ lòng mạnh mẽ khi nghe tin cha lâm trọng bệnh: “Trung hiếu cũng là hiếu”. .

Nhưng xúc động hơn cả là những dòng anh kể về người vợ của mình, chị Đỗ Thị Đào, khi ấy mới chỉ là một cô gái trẻ ngoài đôi mươi: “Ai giải thích tại sao tôi không mất vợ? Chồng sắp cưới không cho phép tôi. để kết hôn, vì khi sang Pháp, tôi đã hẹn về nước với hai tấm bằng tiến sĩ, nhưng tôi trở về tay không và bị trục xuất khỏi Paris.

Lẽ ra phải cưới, nhưng tháng sau tôi mất tích bốn năm lần, sống chết chưa biết chừng, bố mẹ chồng vẫn có thể gả con gái cho một nơi quyền quý nào đó để dạm hỏi. Nhưng không, vợ tôi thà vào chùa dệt vải còn hơn đi lấy chồng.

Và sau khi tôi bị kết án 5 năm tù, đày đi Côn Lôn, theo lời khuyên của tôi, vợ tôi được tự do kết hôn lần nữa, nhưng không, cô ấy đợi đến hôm nay, đến đón tôi ở nhà tôi. Khám phá Lớn ra. Sao anh trung thành thế … ”.

Và khi về nhà, hàng xóm đến thăm, ai cũng kể cho ông Mười Ký (tên thường gọi là Trần Văn Giàu) chuyện cô Sáu Đạo vào chùa học dệt vải, làm tương, đi tu nhưng không chịu cắt. tóc của cô ấy, trong túi của cô ấy. Áo luôn có sách Lục Vân Tiên và ảnh Trần Văn Giàu.

Cô Sáu Đào đã làm nên một Kiều Nguyệt Nga trong cuộc đời mình, và đến lượt cô trở thành tấm gương trinh khiết, khiết tịnh cho cả vùng từ đó về sau.

Vân Tiên – Nguyệt Nga hiện thân vào từng khúc lịch sử và sống giữa đời thường như thế, để mỗi người được lắng nghe để có những “ký ức nhân gian” của riêng mình. Kết thúc buổi tập, các bạn trẻ Bến Tre hôm nay đã cùng nhau hát vang “Trước đèn soi câu chuyện Tây Minh…”.

“Truyện Lục Vân Tiên không chỉ cung cấp cho hoạt động thơ một bản thảo mới hấp dẫn, mà còn làm nảy sinh một bài văn thơ mang chính tên mình.

“Nói đến thơ Vân Tiên” đã trở thành một hiện tượng đặc biệt trong đời sống văn học nghệ thuật Nam Kỳ: từ nội dung bài thơ này, nó đã được dựng lại thành nhiều sáng tác thuộc các loại hình diễn xướng, từ trường ca đến ca dao. dàn dựng khởi đầu cho sân khấu cải lương, tiểu phẩm hài, hát bội, tái hiện các bài vọng cổ, truyện cổ về lịch sử xã hội… ”- nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng chia sẻ.

——————-

Bà Âu Dương Thị Yến và bà Châu Anh Phụng là hai người phụ nữ kỳ lạ, giống nhau ở một điểm: tâm huyết với những giá trị mà cụ Đồ Chiểu để lại.

Lần sau: Theo bóng Đỗ

Leave a Reply

Your email address will not be published.