Điều chỉnh quy hoạch là một công cụ để biến khu vực chung thành của riêng mình

Rate this post

Trao đổi với Dân trí, GS. Đặng Hùng Võ – nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường – cho rằng việc triển khai dự án di dời đến nay rất chậm, nếu không muốn nói là rất chậm.

Tại sao việc di dời chậm?

Rõ ràng việc di dời các nhà máy, xí nghiệp, trường đại học, bệnh viện từ nội thành Hà Nội ra ngoại thành là rất cần thiết nhưng việc triển khai lại chậm trễ, theo ông nguyên nhân là do đâu?

– Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 130 về biện pháp, lộ trình di dời và sử dụng quỹ đất sau khi di dời cơ sở sản xuất công nghiệp, bệnh viện, cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục. ngành nghề và các cơ quan, đơn vị trên địa bàn nội thành Hà Nội.

Đến nay, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định 167/2017 được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 67/2021 quy định việc sắp xếp lại, xử lý tài sản công, trong đó có việc di dời cơ sở nhà ở. đất đai, các đơn vị sự nghiệp công lập từ các khu đô thị lớn, thực hiện sắp xếp lại việc sử dụng đất cho phù hợp hơn.

Sau gần chục năm, đến nay hiệu quả chưa nhiều, còn chậm. Tôi cho rằng, vấn đề dư luận quan tâm là nguyên nhân chính khiến việc triển khai di dời chậm.

Sau khi di dời, trụ sở cũ để làm gì? Nhiều đơn vị muốn phát triển dự án nhà ở tại đó. Nhiều đơn vị lẽ ra đã chuyển đi từ lâu nhưng lại chây ì với bài toán quyền lợi cho mình. Không dễ phân chia lợi ích khi các vị trí này đều là đất “vàng”, thậm chí là đất “kim cương” …

Rồi nhiều bộ, ngành, đơn vị sự nghiệp chuyển đi, có địa điểm mới nhưng vẫn giữ trụ sở cũ với lý do biên chế ngày càng “phình to”. Bao nhiêu nơi đã trao lại trụ sở cũ? Có nơi vẫn tiếp tục cho thuê nhưng có thể viện lý do để đơn vị mình vẫn thiếu mặt bằng hoạt động. Ngay cả nhiều trường đại học cũng thuộc diện phải di dời…

Điều chỉnh quy hoạch là công cụ để biến khu chung thành của riêng - 1

GS. Đặng Hùng Võ – nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ ra nhiều tồn tại trong việc thực hiện di dời một số trụ sở, cơ sở, nhà máy thời gian qua (Ảnh: Hữu Nghị).

Vậy theo bạn, làm thế nào để giải quyết vấn đề này?

– Việc sắp xếp lại sử dụng đất công ích như thế nào thì đã có Nghị định 167, Nghị định 67 của Chính phủ quy định cho từng trường hợp cụ thể, khá đầy đủ.

Trường hợp nào phải trả lại cho chính quyền địa phương, trường hợp nào được chuyển nhượng để có kinh phí di dời, xây dựng cơ sở tại địa điểm mới … Các Nghị định này cũng quy định chi tiết về việc xử lý đất của các doanh nghiệp Nhà nước, đã cổ phần hoá hoặc chưa cổ phần hoá. Tất cả các trường hợp đều đầy đủ và chi tiết.

Tuy nhiên, vấn đề mấu chốt là chia sẻ lợi ích như thế nào cho hợp lý thì không phải ai cũng rõ. Khi lợi ích không rõ ràng, người thực hiện chắc chắn sẽ không muốn thực hiện đầy đủ, thay vào đó họ có thể vẫn muốn níu kéo lợi ích cho mình. Việc giải quyết quyền lợi khi thực hiện chủ trương di dời là vấn đề lớn mà theo tôi là nguyên nhân cản trở việc thực hiện chủ trương cần thiết và đúng đắn này.

Ngoài ra, báo cáo cũng tìm ra một số nguyên nhân khác được nêu ra như việc địa phương chưa đáp ứng kịp thời việc đầu tư cơ sở hạ tầng tại địa điểm mới, dẫn đến cơ sở vật chất khi chuyển đến địa điểm mới gặp khó khăn. Mới; chưa thực sự khuyến khích các cơ sở thực hiện di dời; chưa có chế tài xử lý “mạnh tay” đối với việc chậm triển khai di dời …

Ngoài ra, còn một số nguyên nhân được nêu ra như việc sửa đổi, bổ sung các quy định về chính sách, pháp luật có liên quan làm ảnh hưởng đến tiến độ lập quy hoạch, dự án di dời; quá trình thực hiện gặp nhiều khó khăn trong việc huy động nguồn lực, bố trí kinh phí thực hiện trong khi việc di dời đòi hỏi nguồn vốn ngân sách rất lớn; Tính chủ động và phối hợp của các cơ quan liên quan chưa cao …

Vấn đề phức tạp vì điều chỉnh quy hoạch ở Việt Nam quá dễ

Nhiều ý kiến ​​cho rằng vẫn chưa rõ cơ chế xử lý đối với khu đất trụ sở cũ mà cơ quan đã sử dụng trước đây, theo ông nên xử lý như thế nào?

– Rõ ràng, ai phải di dời bây giờ phụ thuộc vào quy hoạch. Vị trí đất cũ sẽ làm gì do quy hoạch đô thị được duyệt quyết định. Nếu thửa đất cũ nằm trong khu dân cư thì được phép thực hiện các dự án nhà ở, còn thửa đất cũ ở nơi đã có hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật, môi trường thì được thực hiện các dự án phát triển hạ tầng.

Điều đó nói rằng, nó cũng là lý thuyết. Vấn đề trở nên phức tạp vì việc điều chỉnh quy hoạch ở Việt Nam khá dễ dàng. Đôi khi, theo quy hoạch được duyệt, vị trí đó sẽ là hạ tầng xã hội. Tổ chức sử dụng đất cũ có lãi sẽ cố gắng “chạy” để điều chỉnh quy hoạch thành khu dân cư. Nhìn lại Hà Nội, thành phố vẫn đang “cơi nới” các khu dân cư khá dễ dàng nên các hạng mục hạ tầng bị “thu nhỏ”.

Vấn đề lợi ích không chỉ gây khó khăn cho việc bố trí lại sử dụng đất công mà còn gây khó khăn cho quá trình phát triển đô thị hiện đại ở nước ta.

Việc chậm di dời có phải là nguyên nhân góp phần khiến nội đô Hà Nội ngày càng méo mó vì ùn tắc, quá tải, ngập úng, thưa ông?

– Đúng! Tất nhiên, đô thị Hà Nội phát triển không tốt, méo mó, ùn tắc, quá tải, ngập úng… là do quy hoạch chưa được chuẩn bị hoặc chưa chuẩn bị hoặc điều chỉnh sai lệch chuẩn.

Khi suy luận sâu, có thể thấy, việc chậm triển khai di dời các cơ sở phải di dời theo quy hoạch cũng là nguyên nhân khiến quy hoạch được duyệt nhưng không được triển khai, các quy hoạch khác cũng không thực hiện được hoặc cố làm thì phải. cắt những thứ cần thiết.

Nhìn chung, việc phát triển đô thị đồng bộ, hài hòa và toàn diện phải dựa trên quy hoạch chuẩn. Bất kỳ giai đoạn nào của kế hoạch không được thực hiện hoặc bị trì hoãn trong việc thực hiện đều gây ra sự phá vỡ trong chuỗi phát triển. Việc không hoặc chậm di dời các cơ sở phải di dời theo quy hoạch cũng là tình trạng đứt gãy một mắt xích trong chuỗi phát triển đô thị, ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình phát triển đô thị.

Sắp tới, cần làm mạnh mẽ và quyết liệt chủ trương di dời này, không để xảy ra tình trạng “ham vui” giữa nhóm người có thẩm quyền và nhóm người tham lam lợi ích gây thiệt hại đến lợi ích của nhân dân.

Ở góc độ thực tiễn, có thể thấy còn một vấn đề khá lớn cần được làm sáng tỏ. Chủ trương sắp xếp lại việc sử dụng đất công của các cơ quan Nhà nước, tổ chức được Nhà nước ủy quyền đang gặp phải tình trạng người có thẩm quyền quản lý là cấp tỉnh, còn người sử dụng đất công là cơ quan trung ương.

Do đó, cơ quan có thẩm quyền quản lý đất đai cấp tỉnh khó có quyền cưỡng chế di dời, bàn giao cơ sở vật chất cũ cho cấp trên. Tương lai sẽ còn nhiều khó khăn trong việc thực hiện chủ trương di dời này. Trở ngại này chỉ có thể được khắc phục khi những người có thẩm quyền quản lý nhận thức được phạm vi của việc thực hiện quyền.

Luật hành chính nước ta cũng quy định cụ thể về cơ chế cưỡng chế hành chính khi quyết định hành chính không được thực hiện. Như đã nói ở trên, khi người ra quyết định di dời là cơ quan hành chính cấp dưới (cấp tỉnh) thì người chịu trách nhiệm thi hành quyết định di dời là cơ quan hành chính cấp trên. (cấp Trung ương), cơ quan hành chính cấp dưới cũng khó thực hiện cưỡng chế hành chính và cũng khó xử phạt. Trên thực tế, đây là một điểm nghẽn thực tế lớn cần khắc phục.

Nguyên tắc phát triển là dựa trên quy hoạch tổng thể để tạo ra lợi ích công cộng cao nhất

Nhưng thực tế, quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch đã được nhắc đến khi một tuyến đường mà hàng loạt dự án bị ngập, quá tải, ùn tắc?

– Tôi cho rằng các quy định về điều chỉnh quy hoạch trong pháp luật nước ta còn lỏng lẻo, việc thực hiện quy hoạch lại mang tính chất dàn xếp, dung túng. Đây là nhược điểm phổ biến của quá trình đô thị hóa ở nước ta.

Về nguyên tắc, phát triển phải dựa trên quy hoạch tổng thể tạo ra lợi ích công cộng cao nhất, lợi ích cả về kinh tế, xã hội và môi trường. Quy hoạch hoặc điều chỉnh quy hoạch thường bị bóp méo do chủ ý của người có thẩm quyền nhằm chuyển lợi ích công thành lợi ích tư nhân. Như vậy, bắt buộc phải hình thành các nhóm lợi ích để cùng nhau hưởng lợi riêng, chuyển từ lợi ích công sang làm méo mó quy hoạch.

Ví dụ, ở Trung Quốc, người ta cũng có thể có những điểm yếu nhất định về quản lý, chẳng hạn như họ rất coi trọng việc lập kế hoạch và điều chỉnh quy hoạch. Ở đó, cơ quan có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch không phải quyết định điều chỉnh quy hoạch mà phải là cơ quan cấp trên. Việc điều chỉnh quy hoạch không hề đơn giản, phải đáp ứng nhiều điều kiện, thủ tục phê duyệt điều chỉnh quy hoạch cũng vô cùng phức tạp. Không đến nỗi, chủ đầu tư dự án vừa đề xuất, vừa được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép.

Ở Việt Nam, người phê duyệt điều chỉnh quy hoạch đã được phê duyệt nên quy trình rất đơn giản, các nhóm lợi ích cũng dễ hình thành. Việc điều chỉnh chính là giảm cơ sở hạ tầng, bao gồm hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, môi trường và tăng diện tích nhà ở, tức là giảm đầu tư không có lãi và tăng lợi nhuận từ việc bán nhà ở. . Vì vậy, nhiều dự án cuối cùng trên thực địa khác xa so với quy hoạch được duyệt lần đầu, khác xa “một trời một vực”.

Từ thực tế có thể thấy rằng, các quy hoạch, dự án được duyệt lần đầu thường khá phù hợp với các quy chuẩn kỹ thuật về quy hoạch, được tính toán dựa trên tất cả các yếu tố cụ thể.

Nhưng do quá trình điều chỉnh quy hoạch khá dễ dàng nên quy hoạch bị thay đổi đáng kể, thậm chí có điều chỉnh quy hoạch cho đến khi tư lợi đủ lớn. Rõ ràng “điều chỉnh quy hoạch” đang đóng vai trò là công cụ hữu hiệu để “biến khu chung thành của riêng”.

Công bằng mà nói, cũng có trường hợp thực sự cần thiết phải điều chỉnh quy hoạch đã được phê duyệt nhưng tỷ trọng không cao. Nhìn vào thực tế đô thị Hà Nội, hầu hết các lần điều chỉnh đều làm sai lệch quy hoạch được duyệt vì lợi ích riêng của chủ đầu tư dự án.

Vấn đề đặt ra là điều tra xem người phê duyệt điều chỉnh có nhúng chúng ta vào mối quan tâm này hay không để xử lý. Vấn đề lớn nhất cần làm là đổi mới toàn diện khung pháp lý về điều chỉnh quy hoạch.

Cảm ơn bạn về cuộc trò chuyện này!

Leave a Reply

Your email address will not be published.