Đừng quên vai trò của thủy lợi

Rate this post

PGS.TS Đào Xuân Học, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN & PTNT) từng đặt vấn đề: Cấp thoát nước đô thị phải có sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai ngành thủy lợi và xây dựng. . Có thể nói, ý kiến ​​đó vừa có cơ sở pháp lý vừa có cơ sở thực tiễn.

Sự cần thiết phải phối hợp tưới tiêu và xây dựng

Cụ thể, về mặt pháp lý, Luật Thủy lợi giải thích: “Thủy lợi là tổng hợp các giải pháp trữ, điều tiết, chuyển, phân phối, cung cấp, tưới, tiêu, thoát nước cho sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối; cấp nước, tiêu nước kết hợp. thoát nước cho sinh hoạt và các hoạt động kinh tế khác; góp phần phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm an ninh nguồn nước “.

Về mặt thực tiễn, các trạm bơm nước quanh Hà Nội do ngành thủy lợi (nay thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) quy hoạch và đầu tư; Quy hoạch thủy lợi chống ngập úng vùng Thành phố Hồ Chí Minh do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn lập; Dự án xử lý ngập do triều khu vực TP.HCM có liên quan đến biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) đã được UBND TP.HCM ủy quyền cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thẩm định, phê duyệt.

Giáo sư-Tiến sĩ. Đào Xuân Học viết: “Trong ngành thủy lợi luôn có một nguyên tắc bất di bất dịch: Cao tiêu cao, tiêu thấp tiêu thấp, đừng để đọng nước nơi cao”; có thể bao gồm các nguyên tắc “Uống từ dưới lên”, hoặc “nước phải được dẫn đến nguồn tiếp nhận càng sớm càng tốt”. Nhưng trên thực tế, những nguyên tắc này đã không được tuân thủ đầy đủ. Hễ ngập đến đâu, ngành thoát nước đầu tư nâng cao nền đường hoặc mở rộng cống thoát nước đến đó; Nước luôn được dẫn theo đường chính ra bờ sông, trong khi nguồn tiếp nhận đôi khi ở ngay bên cạnh. Nhờ vậy, nâng nền đường không bị ngập nhưng nhà dân biến thành hầm, ngập nặng hơn; khơi thông mở rộng các tuyến cống trong nội đô nhưng kênh tiêu phía sau vẫn không được nạo vét, mở rộng nên nước vẫn bị ứ đọng, không thoát được; Nước được dẫn theo đường dài chứ không phải theo đường ngắn nhất nên việc thoát nước kém hiệu quả và lãng phí.

Vì vậy, sự phối hợp giữa ngành quản lý thủy lợi và ngành xây dựng quản lý thoát nước đô thị trong công tác chống ngập úng đô thị là hết sức cần thiết. Tuy nhiên, không chỉ dừng lại ở việc ai làm gì mà quan trọng hơn là vận dụng nhuần nhuyễn các kiến ​​thức thoát nước của ngành thủy lợi vào công tác quản lý thoát nước đô thị (bao gồm từ khâu quy hoạch, thiết kế, thẩm định, phê duyệt… đến quản lý khai thác).

Không quên vai trò của thủy lợi - Ảnh 1.

Tình hình ngập lụt tại TP.HCM diễn biến ngày càng phức tạp Ảnh: Anh Vũ

Sử dụng máy bơm là một yêu cầu tất yếu

Cần phải nói ngay rằng việc xem xét lại các tiêu chuẩn thiết kế hệ thống thoát nước không phải là cách giải quyết vấn đề ngập úng do nước mưa, vì bất kỳ tiêu chuẩn thiết kế hệ thống cống nào cũng sẽ hướng dẫn việc xác định hệ thống thoát nước. mô hình cống với một lượng mưa thiết kế nhất định. Nếu có mưa lớn hơn, hệ thống thoát nước được thiết kế và xây dựng theo tiêu chuẩn sẽ không thể thoát hết, khả năng ngập úng luôn hiện hữu. Ngập úng do mưa ở các đô thị luôn có thể xảy ra, vì vậy khi xem xét lại các tiêu chuẩn thiết kế thoát nước, không nên coi việc thay đổi quy mô mưa thiết kế là một cách giải quyết vấn đề. vấn đề ngập lụt đô thị.

Xây dựng hồ đa năng có chức năng điều tiết là giải pháp thông minh nhưng có một khó khăn là sự can thiệp của các nhóm lợi ích (ao, hồ, kênh, rạch thường dễ bị san lấp để triển khai dự án bất động sản). bất động sản, xây dựng đường giao thông làm tăng giá bất động sản)… Bên cạnh đó, yêu cầu về tỷ lệ diện tích mặt nước lên đến 10% cũng bị cản trở bởi diện tích mặt nước hiện đang được chuyển thành mảng xanh trong QCVN. 01: 2021 / BXD (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng ban hành kèm theo Thông tư 01/2021 / TT-BXD). Trong khi đó, thực tế và các quy định hiện hành về mảng xanh ở Việt Nam còn rất thấp.

Việc sử dụng máy bơm trong các công trình của hệ thống thoát nước là một yêu cầu tất yếu. Do hồ có chức năng điều tiết giảm ngập úng do mưa nên luôn phải bố trí máy bơm hỗ trợ tiêu thoát nước trong hồ; cống rãnh, các công trình xử lý nước thải luôn yêu cầu sử dụng máy bơm; Khi có khu vực thường xuyên bị ngập, chỉ có 2 giải pháp là tăng tiết diện cống hoặc dùng máy bơm hỗ trợ… Mặc dù đây là giải pháp cần ít vốn đầu tư và sớm cho kết quả. thoát nước, phù hợp với tình hình mở rộng đô thị nhưng đầu tư hạ tầng thoát nước chưa theo kịp do thiếu vốn, việc sử dụng máy bơm trong các dự án đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước hoặc giải quyết trường học. Tình trạng ngập úng còn khá hạn chế (Hà Nội chỉ có 10 trạm bơm cố định + 15 tổ bơm di động; TP. Hồ Chí Minh có 3 trạm bơm lớn + khoảng 20 trạm bơm tạm).

Tóm lại, đã hình thành được sự phối hợp giữa ngành thủy lợi và ngành xây dựng trong việc chống ngập úng đô thị và đưa một số nguyên tắc về tiêu nước của ngành thủy lợi đi vào chiều sâu trong quản lý thoát nước đô thị. là cần thiết và cấp bách. Ngoài ra, hướng rà soát thiết kế thoát nước đô thị phải bám sát thực tế, đánh giá đúng hiện trạng, nguyên nhân, bắt đầu từ các khái niệm (chống ngập, chống ngập, công trình chống ngập, thoát nước …) và so sánh, vận dụng các nguyên tắc thoát nước. của ngành thủy lợi để đề xuất các giải pháp xử lý ngập úng hiệu quả, phù hợp với nguồn lực hiện có và không mâu thuẫn với đầu tư ngắn hạn và dài hạn.

Muốn ráo nước thì phải trữ nước.

Mưa tạnh rồi triều cường trở lại. Tình trạng này được dự báo sẽ kéo dài ít nhất 20 năm nữa. Điều đáng nói, trong khi tình hình ngập lụt trên địa bàn TP diễn biến ngày càng phức tạp thì các công trình chống ngập trọng điểm lại… kẹt cứng.

Theo thông tin từ Trung tâm Điều hành chương trình chống ngập nước TP, trong quy hoạch tổng thể hệ thống thoát nước TP.HCM đến năm 2020, khu vực trung tâm cần 6.000 km cống các loại, nhưng hiện hệ thống cống mới đạt gần 6.000 km. 70%, hoặc 4,176 km.

Thành phố đã cơ bản hoàn thành 2 nhà máy xử lý nước thải trên tổng số 12 theo quy hoạch, khoảng 64/149 km đê ven sông Sài Gòn và 1/10 cống kiểm soát triều lớn (cống Niêu Nhiêu). Lộc – Thị Nghè), các hạng mục khác đang triển khai.

Việc chống lũ phải đảm bảo nguyên tắc muốn tiêu thì phải trữ nước. Mạng lưới sông ngòi, kênh rạch là lợi thế sẵn có để thành phố tận dụng để trở thành những hồ điều hòa tự nhiên khổng lồ có khả năng tích nước lớn, tạo các thềm hồ để trữ và điều tiết thoát nước. Cần xây dựng một trục thoát nước ngầm có đường kính khoảng 3m dọc theo các tuyến đường, đi qua tất cả các điểm ngập úng như hầu hết các thành phố lớn trên thế giới đều mắc phải.

Từ thời Pháp thuộc, nhân dân đã nạo vét kênh mương để thoát nước, đắp đất vào thành, cống lấy nước ra kênh, rạch dẫn nước ra sông. Tại sao họ không sử dụng hệ thống cống rãnh mà phải đào kênh? Thứ nhất, lòng kênh rộng hơn cống, khi trời mưa to, kênh có thể dẫn nước tràn trên bề mặt, lúc này kênh có thể “nở hoa” trên bề mặt để tải nước, còn cống thì phải chờ. nước chảy ra bên trong trước khi thoát nước. có thể tiếp tục.

Thứ hai, mặt kênh luôn thông thoáng, là điều kiện để dẫn gió từ sông biển vào, làm mát thành phố, tạo độ ẩm cần thiết vào mùa nồm ẩm. Tóm lại, có thể hiểu cống được ví như những “ống mao dẫn” nối các khu dân cư nhỏ ra kênh; kênh rạch được ví như “huyết mạch” dẫn nước nhanh chóng ra sông, biển.

Thứ ba, tính toán tỷ lệ dẫn nước khi nạo vét kênh để chiều dài kênh càng xa trung tâm thành phố ra sông lớn thì chiều rộng kênh cũng phải tương xứng (ở trung tâm thì nhỏ, càng xa thì càng lớn. sông, càng rộng càng phải lớn).

Tóm lại, để chống ngập cho các khu trung tâm, cần phải đưa các kênh, rạch vào các khu dân cư. Trước mắt, cần hoàn thành và đưa vào sử dụng các đập ngăn lũ. Tiếp theo, giao trách nhiệm cụ thể cho những người có trách nhiệm chống lũ. Cuối cùng, tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân để họ biết quyền và nghĩa vụ của mình trong công tác PCLB.

Hồ Chí Minh nâng tầm là điều ai cũng mong muốn, nhưng để thực hiện được cần sự vào cuộc đồng bộ từ các sở, ban, ngành, sự đồng thuận của người dân thành phố.

Ngọn hải đăng

Leave a Reply

Your email address will not be published.