Sự chiếm đoạt văn hóa: Dòng mỏng

Rate this post

Hiểu sai về văn hóa

Thời gian qua, ở lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, khán giả ấn tượng với những MV đậm đà bản sắc dân gian, từ giai điệu, ca từ, đến trang phục, bối cảnh biểu diễn, như: MV “Ngôi nhà của em”. đồi ”(nhạc Đức Trịnh, thơ Lê Tự Minh, ca sĩ Nguyễn Thu Hằng); MV“ Để anh kể em nghe ”(DTAP, ca sĩ Hoàng Thùy Linh), hay album“ Giai điệu Tây Nguyên ”của ca sĩ Vũ Minh Vương. Trong nhiều lĩnh vực như như văn học, điện ảnh, thời trang, du lịch … nhiều nghệ sĩ, nhà thiết kế đã cho ra đời những sản phẩm, thiết kế dựa trên bản sắc của cộng đồng, dân tộc.

Chất liệu văn hóa dân tộc thiểu số sử dụng trong MV “Để tôi nói mà nghe”.
Chất liệu văn hóa dân tộc được sử dụng trong MV “Để anh kể em nghe”.

Tại tọa đàm “Sáng tạo văn hóa – chiếm đoạt hay lợi dụng?” Do Mạng lưới Tiên phong Việt Nam, iSEE và Cecem tổ chức mới đây, các chuyên gia và người trong cuộc cho rằng, không phải tác phẩm hay sản phẩm nào lấy cảm hứng từ văn hóa các dân tộc thiểu số cũng thành công trong việc thu hút khán giả cũng như được cộng đồng sở hữu nền văn hóa đó đón nhận.

Theo anh Tòng Văn Hân – người Thái ở Điện Biên: Trong nghệ thuật, khi nghệ sĩ khai thác, sáng tác dựa trên nền văn hóa dân tộc thiểu số thì văn hóa dân tộc được lan tỏa. Ví dụ như bài hát “Chiếc khăn Piêu” của nhạc sĩ Doãn Nho giúp mọi người trong nước và quốc tế biết đến dân tộc Thái. Nhưng trong một số sáng tạo và thiết kế hiện đại, do không hiểu về tâm linh và quan niệm về biểu tượng này, một số người đã sử dụng khăn Piêu làm khố khiến cộng đồng người Thái phẫn nộ.

Có những tác giả thường sử dụng ngôn ngữ ngớ ngẩn, như với người Mông, nhà văn sử dụng từ “ta” hoặc “bạn”. Ngôn ngữ đó không được sử dụng trong cộng đồng thông thường. Tôi cho rằng dù ngôn từ trong tác phẩm nhưng cần sử dụng ngôn từ phù hợp với văn hóa, cộng đồng. Vì vậy, tôi cho rằng việc khai thác, sáng tạo nghệ thuật đã góp phần tôn vinh văn hóa truyền thống nhưng không nên bóp méo sự thật.

Chiếc khăn Piêu từng làm truyền thuyết gây xúc động dư luận.
Chiếc khăn Piêu được dùng làm khố khiến dư luận phẫn nộ.

Cùng chung quan điểm, NTK Vũ Thảo – người sáng lập Kilomet109 cho biết, nhiều ý kiến ​​từ giới chuyên môn và cộng đồng các dân tộc thiểu số phản ánh việc nghệ sĩ tiếp cận văn hóa các dân tộc thiểu số rất dễ dãi. ủng hộ, bảo tồn, lý tưởng hóa, thậm chí lãng mạn hóa văn hóa các dân tộc thiểu số. Có nơi khai thác du lịch nhưng không tôn trọng văn hóa địa phương; Có sản phẩm sử dụng trang phục, họa tiết truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số nhưng không đề cập thông tin và không có sự đóng góp, hỗ trợ cho cộng đồng.

Kinh nghiệm thực tế

Trong vài năm qua, các cuộc thảo luận về “chiếm đoạt văn hóa” ngày càng trở nên phổ biến và được công chúng thảo luận. Theo Tiến sĩ Lữ Thị Thanh Lê – Giảng viên Khoa Khoa học liên ngành, Đại học Quốc gia Hà Nội: Văn hóa chiếm đoạt trong tiếng Anh là văn hóa chiếm đoạt, từ chiếm đoạt không hoàn toàn có nghĩa là cho vay. .

Theo TS Lữ Thị Thanh Lê, sẽ vi phạm pháp luật nếu có người từ bên ngoài vào lấy các vật dụng, đồ dùng, vật dụng văn hóa thuộc sở hữu của một người hoặc một nhóm người trong cộng đồng. Tuy nhiên, với tài sản văn hóa phi vật thể, việc quan sát sở hữu, vay mượn, chiếm đoạt có phần phức tạp hơn.

Con người tiếp xúc với các nền văn hóa khác nhau là điều tự nhiên, khi trải nghiệm, suy ngẫm hoặc lấy cảm hứng từ chúng và đưa chúng vào tác phẩm của mình là điều tự nhiên. Những sáng tác dựa trên chất liệu văn hóa của các cộng đồng khác cũng thường xuyên diễn ra, từ làn điệu, câu chữ, họa tiết… Điều đáng nói ở đây là ý thức của người nghệ sĩ khi thể hiện và giao tiếp. các nền văn hóa của các cộng đồng khác, cần có sự phản ánh phản ánh các giá trị của cộng đồng, mang lại lợi ích cho cộng đồng và tạo ra các giá trị mới.

Làm việc với cộng đồng dân tộc thiểu số làm nghề dệt vải nhuộm chàm, NTK Vũ Thảo – người sáng lập Kilomet109 bày tỏ: “Công hay dụng như một sợi tơ, không dễ phân biệt đâu là những cái đầu tỉnh táo”. Làm sao để tránh vừa vô ý thức vừa có ý thức lấn sân văn hóa mà vẫn thỏa mãn khát vọng sáng tạo là điều cô trăn trở.

Từ kinh nghiệm làm việc với cộng đồng, NTK Vũ Thảo cho rằng khi có ý định tiếp cận một nền văn hóa khác, chúng ta cần dành thời gian nghiên cứu, trải nghiệm và tạo dựng niềm tin với cộng đồng. Họ tự tin hơn trong việc khai thác, sáng tác và kể những câu chuyện văn hóa của mình. Mối quan hệ hợp lực giữa cộng đồng và những người sáng tạo cũng là một vấn đề cần được đặt ra. Khi nghệ sĩ sử dụng chất liệu sáng tạo, nghệ sĩ phải được công nhận về sự hợp tác, hỗ trợ sáng tác và chia sẻ lợi ích cho cộng đồng.

Vì vậy, theo các chuyên gia, câu chuyện chiếm dụng văn hóa không chỉ xảy ra với đa số người sử dụng văn hóa các dân tộc thiểu số, cần tách biệt tư lợi, bóc lột quá mức và thiếu trách nhiệm với những người sử dụng văn hóa của dân tộc thiểu số. nỗ lực thúc đẩy sự đa dạng văn hóa trong cộng đồng. Điều này sẽ giúp khuyến khích các nghệ sĩ khám phá các chất liệu văn hóa của một cộng đồng khác để tạo ra các tác phẩm nghệ thuật mới.

Leave a Reply

Your email address will not be published.