Xuất khẩu dầu mỏ Venezuela tê liệt giữa khủng hoảng chính trị và cấm vận

Xuất khẩu dầu mỏ Venezuela, từng là trụ cột kinh tế của quốc gia Nam Mỹ với trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới, hiện đang rơi vào tình trạng tê liệt hoàn toàn sau các diễn biến chính trị và kinh tế căng thẳng vừa qua. Theo VnExpress, hoạt động xuất khẩu dầu thô gần như ngừng lại sau chiến dịch do Mỹ tiến hành, khiến các tàu chở dầu không nhận được lệnh rời cảng và buộc nhiều kho chứa phải ngừng hoạt động.

Hệ quả trực tiếp của xuất khẩu dầu mỏ Venezuela tê liệt

Ngành dầu khí vẫn là xương sống của nền kinh tế Venezuela, đóng góp phần lớn vào nguồn thu ngoại tệ và chi tiêu công. Tuy nhiên, tình hình hiện tại đang đảo ngược mọi nỗ lực hồi phục sau nhiều năm khủng hoảng. Sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro và thực thi lệnh cấm vận toàn diện đối với xuất khẩu dầu, không một tàu chở dầu nào nhận được phép rời cảng Jose – cảng dầu chính của Venezuela. Điều này dẫn tới việc hầu hết tàu hàng chở dầu thô và nhiên liệu phải nằm lại tại bến, trong khi các tàu khác rời đi trong trạng thái rỗng.

Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu dầu mà còn ép buộc Tập đoàn dầu khí quốc gia Venezuela (PDVSA) phải xem xét cắt giảm sản lượng khai thác vì kho chứa và các bể nổi trên tàu đã sớm đầy. Đây là hệ quả tất yếu khi không còn nơi để chứa dầu thành phẩm hoặc thô do xuất khẩu đình trệ.

Nguyên nhân đằng sau sự tê liệt của xuất khẩu dầu

Có nhiều yếu tố chồng chéo dẫn đến sự tê liệt này. Một phần là do cấm vận kinh tế của Mỹ kéo dài suốt nhiều năm qua nhằm gây áp lực chính trị lên chính quyền Venezuela. Lệnh cấm được thắt chặt gần đây đến mức Mỹ ngăn chặn toàn bộ các tàu chở dầu bị trừng phạt ra vào vùng biển Venezuela, khiến hoạt động xuất khẩu chỉ còn ở mức tối thiểu trước khi hoàn toàn đóng băng vào đầu tháng 1/2026.

Ngoài ra, trữ lượng dầu thô khổng lồ mà Venezuela sở hữu – khoảng 303 tỷ thùng crude, tương đương gần 17% trữ lượng dầu thế giới – đã không thể được khai thác và thương mại hóa hiệu quả do các yếu tố nội tại như cơ sở hạ tầng xuống cấp, thiếu đầu tư và quản lý yếu kém trong nhiều thập kỷ. Những yếu tố này đã làm suy yếu năng lực khai thác và xuất khẩu ngay cả trước khi lệnh cấm vận khắc nghiệt mới đây được áp dụng.

Tác động lên sản lượng và thị trường dầu khí

Trước khi sự kiện tê liệt xuất khẩu xảy ra, sản lượng dầu của Venezuela đã giảm mạnh trong những năm gần đây, từ mức đỉnh hơn 3,5 triệu thùng/ngày trong quá khứ xuống còn chỉ khoảng 1 triệu thùng/ngày – chiếm khoảng 0,8% sản lượng dầu toàn cầu. Sự sụt giảm này là kết quả của thiếu đầu tư, khủng hoảng kinh tế kéo dài và các lệnh trừng phạt quốc tế làm nghẽn dòng vốn và công nghệ cần thiết cho hoạt động khai thác.

Với xuất khẩu dầu tê liệt, sản lượng nhiều khả năng sẽ tiếp tục giảm vì PDVSA và các đối tác không thể duy trì hoạt động khi không bán được dầu trên thị trường quốc tế. Khi các kho chứa đầy, công ty buộc phải hạn chế khai thác mới để tránh tình trạng tồn kho vượt mức. Điều này không chỉ gây tổn thất cho doanh thu xuất khẩu mà còn đẩy ngành dầu khí quốc gia càng lún sâu hơn vào khủng hoảng.

Hậu quả kinh tế và chính trị

Việc xuất khẩu dầu mỏ Venezuela bị đóng băng hoàn toàn có tác động sâu rộng đến toàn bộ nền kinh tế và xã hội nước này. Do dầu mỏ chiếm phần lớn thu nhập quốc gia, sự tê liệt này làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng tài chính và làm giảm thu ngân sách, ảnh hưởng tới khả năng chính phủ chi tiêu cho các dịch vụ công và phúc lợi xã hội.

Về mặt chính trị, căng thẳng giữa Venezuela và các cường quốc như Mỹ và Trung Quốc trở nên gay gắt hơn khi các lệnh trừng phạt và phản ứng từ các bên liên quan tiếp tục leo thang. Việc tê liệt xuất khẩu dầu có thể là một trong những nhân tố gây bất ổn kéo dài trong khu vực, khiến tiến trình chuyển tiếp quyền lực và đối thoại chính trị nội bộ trở nên phức tạp hơn.

Triển vọng tương lai của ngành dầu khí Venezuela

Dù hiện tại xuất khẩu dầu mỏ Venezuela đang đứng trước bờ vực tê liệt, tương lai của ngành năng lượng này không hoàn toàn không có hy vọng. Các kế hoạch từ phía Mỹ nhằm thu hút đầu tư của các tập đoàn dầu khí lớn với mục tiêu tái thiết cơ sở hạ tầng vốn đã xuống cấp được tuyên bố, nhưng khả năng hiện thực hóa những kế hoạch này vẫn đầy thách thức do rủi ro chính trị, tranh chấp pháp lý và điều kiện an ninh trong nước.

Nếu những rào cản này được giải quyết, và nếu PDVSA có thể phục hồi sản xuất và xuất khẩu, ngành dầu khí Venezuela có thể một lần nữa đóng vai trò quan trọng trên bản đồ năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, đó có thể chỉ xảy ra trong dài hạn, đòi hỏi sự ổn định chính trị và đầu tư quốc tế bền vững.