Ấn Độ nới lỏng quy định bán khống, mở rộng gần gấp đôi số cổ phiếu được phép vay
Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán Ấn Độ đang lên kế hoạch cải cách cơ chế bán khống bằng cách mở rộng đáng kể số lượng cổ phiếu đủ điều kiện tham gia hoạt động vay và cho vay chứng khoán. Song song với đó, cơ quan này cũng xem xét giảm tỷ lệ tài sản thế chấp khi thực hiện giao dịch bán khống nhằm tăng thanh khoản cho thị trường cổ phiếu cơ sở và hạn chế sự phụ thuộc vào thị trường phái sinh đang tăng trưởng quá nóng.
Động thái này được đánh giá là một bước đi quan trọng trong quá trình phát triển thị trường vốn của Ấn Độ, đồng thời tạo môi trường giao dịch minh bạch và cân bằng hơn giữa các sản phẩm đầu tư.
Vì sao Ấn Độ muốn nới lỏng quy định bán khống?
Theo các nguồn tin thân cận, cơ quan quản lý chứng khoán Ấn Độ (SEBI) dự định gần như tăng gấp đôi số lượng cổ phiếu được phép tham gia cơ chế vay và cho vay chứng khoán. Hiện tại, mặc dù Sở Giao dịch Chứng khoán Quốc gia Ấn Độ (NSE) có khoảng 2.600 doanh nghiệp niêm yết nhưng chỉ có 176 cổ phiếu đáp ứng điều kiện tham gia hoạt động này.
Việc mở rộng danh sách sẽ giúp nhiều cổ phiếu có tính thanh khoản tốt được đưa vào hệ thống, tạo điều kiện để nhà đầu tư dễ dàng thực hiện chiến lược bán khống cũng như tăng hiệu quả giao dịch trên thị trường.
Bên cạnh đó, SEBI cũng đang xem xét nới lỏng một số tiêu chí về thanh khoản và khối lượng giao dịch – những điều kiện vốn được áp dụng khá nghiêm ngặt trong nhiều năm qua.
Giảm yêu cầu ký quỹ để tăng sức hấp dẫn
Ngoài việc mở rộng danh mục cổ phiếu, cơ quan quản lý còn có kế hoạch giảm tỷ lệ tài sản đảm bảo khi nhà đầu tư vay cổ phiếu để bán khống.
Hiện nay, mức ký quỹ tại Ấn Độ có thể lên tới khoảng 130%, cao hơn đáng kể so với mức phổ biến khoảng 100% tại Mỹ và nhiều quốc gia châu Âu. Điều này khiến chi phí thực hiện giao dịch bán khống cao hơn, làm giảm sức hấp dẫn của thị trường cổ phiếu cơ sở.
Nếu yêu cầu ký quỹ được hạ thấp, chi phí giao dịch sẽ giảm, từ đó khuyến khích nhiều nhà đầu tư tổ chức và cá nhân tham gia hơn.
Hướng dòng tiền trở lại thị trường cổ phiếu
Một trong những mục tiêu lớn nhất của SEBI là đưa dòng tiền quay trở lại thị trường cổ phiếu cơ sở.
Trong nhiều năm qua, thị trường phái sinh của Ấn Độ phát triển rất mạnh và hiện được xem là một trong những thị trường lớn nhất thế giới. Quy mô vốn tham gia vào các sản phẩm phái sinh hiện cao gấp nhiều lần so với thị trường cổ phiếu truyền thống.
Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh của phái sinh cũng kéo theo nhiều rủi ro, đặc biệt với nhà đầu tư cá nhân. Theo thống kê của SEBI, gần 90% nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia giao dịch phái sinh đều bị thua lỗ. Đây là lý do khiến cơ quan quản lý liên tục triển khai nhiều biện pháp nhằm hạn chế đầu cơ quá mức và khuyến khích dòng vốn quay trở lại thị trường cổ phiếu cơ sở.
Thị trường chứng khoán Ấn Độ đang tăng trưởng mạnh
Trong khoảng một thập kỷ qua, nền kinh tế Ấn Độ duy trì tốc độ tăng trưởng cao, góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán.
Giá trị vốn hóa của các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Quốc gia đã tăng từ khoảng 1.000 tỷ USD lên hơn 5.000 tỷ USD. Điều này phản ánh sự mở rộng nhanh chóng của thị trường cũng như sức hút ngày càng lớn đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Tuy nhiên, sự phát triển không đồng đều giữa thị trường cổ phiếu và thị trường phái sinh khiến cơ quan quản lý phải tìm cách cân bằng lại hệ sinh thái đầu tư.
Quy định vẫn đảm bảo tính minh bạch
Mặc dù dự kiến nới lỏng nhiều điều kiện, SEBI nhiều khả năng vẫn giữ nguyên nguyên tắc tất cả hoạt động vay và cho vay chứng khoán phải được thực hiện thông qua các sàn giao dịch thay vì giao dịch trực tiếp qua môi giới.
Theo cơ quan quản lý, việc tập trung giao dịch trên sàn sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, tăng khả năng giám sát và tập trung thanh khoản vào một hệ thống thống nhất. Đây cũng là điểm khác biệt giữa thị trường Ấn Độ với nhiều thị trường phát triển trên thế giới.
Dự kiến hoàn thiện trong năm nay
Các nguồn tin cho biết những thay đổi về điều kiện vay và cho vay chứng khoán cùng việc giảm tỷ lệ ký quỹ vẫn đang được thảo luận. Chi tiết cuối cùng có thể được hoàn thiện trước khi kết thúc năm 2026 sau khi SEBI đánh giá đầy đủ tác động tới thị trường.
Nếu được triển khai đúng kế hoạch, đây sẽ là một trong những cải cách đáng chú ý nhất của thị trường chứng khoán Ấn Độ trong nhiều năm gần đây. Việc mở rộng số lượng cổ phiếu đủ điều kiện bán khống và giảm chi phí giao dịch được kỳ vọng sẽ nâng cao thanh khoản, tăng hiệu quả định giá cổ phiếu và giúp thị trường cổ phiếu cơ sở phát triển bền vững hơn trong dài hạn.