Bình Thuận – mảnh đất giàu bản sắc văn hóa: Hội tụ và lan tỏa

Rate this post

Bảo tồn và phát huy kho tàng văn hóa, coi đây là nền tảng tinh thần, là động lực đột phá để phát triển kinh tế – xã hội, trong đó phát triển du lịch – ngành kinh tế tổng hợp là hướng đi đã và đang tiếp tục. được Bình Thuận triển khai hiệu quả, góp phần định vị thương hiệu du lịch của địa phương.

Nhân kỷ niệm 30 năm tái lập tỉnh Bình Thuận (1992-2022), phóng viên TTXVN thực hiện chùm 2 bài về vùng đất giàu bản sắc văn hóa này.

Du khách tham quan Tháp Chàm Po Sah Inư, thành phố Phan Thiết. Minh họa: Nguyễn Thanh / TTXVN

Bài 1: Hội tụ và lan tỏa

Với vị trí địa lý ven biển, tiếp giáp với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, ngoài việc sở hữu nhiều danh lam, thắng cảnh nổi tiếng với những bãi tắm quyến rũ, những cồn cát trải dài, được mệnh danh là “thị trấn nhỏ”. sa mạc ”độc đáo, Bình Thuận còn là nơi hội tụ của nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, mang đậm dấu ấn của cộng đồng dân cư thành phố Phan Thiết, thị xã La Gi và 8 huyện trong tỉnh.

* Tính đa dạng của di sản

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Thuận Bùi Thế Nhân, hiện nay trên địa bàn tỉnh có trên 70 di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng, trong đó có 28 di tích, danh lam thắng cảnh cấp quốc gia. và 4 di sản văn hóa phi vật thể đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Di tích trường Dục Thanh ở thành phố Phan Thiết – một trong nhiều di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia ở Bình Thuận được xây dựng từ năm 1907. Dưới mái trường này, năm 1910, thầy giáo Nguyễn Tất Thành (tên gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc bấy giờ) đã sử dụng dạy học trước khi vào Sài Gòn (nay là Thành phố Hồ Chí Minh) và ra đi tìm đường cứu nước.

Cùng với thành phố Phan Thiết còn có dinh Vạn Thủy Tú – di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia mang đậm dấu ấn văn hóa tiêu biểu của cư dân ven biển miền Trung. Tại khu di tích này còn lưu giữ bộ xương cá voi dài 22 mét, là địa điểm yêu thích của nhiều du khách đến khám phá, tìm hiểu đời sống, phong tục tập quán của người dân làng chài, đến tham quan.

Bên cạnh đó, còn có quần thể tháp Chăm Po Sah Inư – di tích kiến ​​trúc nghệ thuật cấp quốc gia nằm trên đồi Bà Nà, được xây dựng vào cuối thế kỷ 8 đầu thế kỷ 9, thờ thần Shiva và công chúa Po Sah Inư. .

Nhiều người dân Bình Thuận tự hào nói: Quần thể tháp Chăm này là khu di tích hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp cổ kính thể hiện qua từng đường nét kiến ​​trúc bằng gạch đỏ được liên kết chắc chắn. Đến nay, người ta vẫn chưa tìm ra chính xác loại chất kết dính những viên gạch này. Ngoài ra, khu di tích này còn gắn liền với giai thoại tình yêu lãng mạn giữa công chúa Po Sah Inư và chàng Po Sahaniempar càng làm tăng vẻ huyền bí, linh thiêng cho di tích, thu hút du khách thập phương đến tham quan. .

Trong khi đó, tại thị xã La Gi, dinh Thầy Thím được biết đến là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia gắn liền với câu chuyện huyền thoại về một vị đạo sĩ nhân từ, có công giúp đỡ dân làng. thời gian khó khăn. Tại huyện Hàm Thuận Nam còn có Di tích Quốc gia chùa núi Tà Cú nằm trên sườn núi phía Nam, được xây dựng từ cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, mang dáng dấp cổ kính, đường nét kiến ​​trúc tinh xảo hiếm có. .

Ở độ cao khoảng 475 mét so với mực nước biển, ngôi chùa thu hút rất nhiều du khách đến tham quan, chiêm ngưỡng những mái cong vút như lưỡi kiếm và được chạm khắc khéo léo hai con rồng thờ mặt trăng và tìm hiểu về truyền thuyết. Đôi nét về Tổ sư Trần Hữu Dực – một vị sư hiền đức có công sáng lập chùa.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận Nguyễn Minh, không chỉ sở hữu nhiều di tích lịch sử, văn hóa, Bình Thuận còn là địa phương có nhiều lễ hội dân gian, làng nghề truyền thống đậm đà bản sắc văn hóa của mỗi cộng đồng. nơi khai sinh ra di sản.

Ví dụ: Lễ hội Dinh Thầy Thím gắn với di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Dinh Thầy Thím; diễn ra vào trung tuần tháng 9 âm lịch hàng năm và đã trở thành lễ hội truyền thống đặc sắc, tiêu biểu không chỉ của cộng đồng địa phương, mà còn của nhân dân nhiều tỉnh, thành lân cận khu vực phía Bắc. Nam giới.

Hay Di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội Katê của người Chăm – lễ hội dân gian độc đáo và lâu đời nhất của người Chăm Bà La Môn ở Bình Thuận, diễn ra vào ngày 1/7 hàng năm theo lịch Trung Quốc. Chăm (thường vào cuối tháng 9 đầu tháng 10 dương lịch). Lễ hội nhằm tưởng nhớ đến các vị thần linh và cầu cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng thuận lợi, vợ chồng hòa thuận, vạn vật sinh sôi nảy nở.

* Bảo tồn, lan tỏa giá trị

Sở hữu hệ thống di tích lịch sử, văn hóa và di sản văn hóa phi vật thể là các làng nghề, lễ hội đã được công nhận là di tích, di sản cấp quốc gia hoặc cấp tỉnh, thời gian qua các cấp, các ngành ở Bình Thuận luôn quan tâm bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị, tạo sức lan tỏa và sức sống lâu bền cho các di tích, di sản.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Bình Thuận, ở địa phương, di sản luôn được các cấp, các ngành và cộng đồng dân cư có ý thức bảo tồn, phát huy và phát huy. Hầu hết các di tích cấp quốc gia và 50% di tích cấp tỉnh được tôn tạo bằng nguồn vốn nhà nước và xã hội hóa, qua đó góp phần bảo tồn, khai thác và phát huy hiệu quả giá trị di sản. tài sản văn hóa, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân, thúc đẩy du lịch, phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Thuận Bùi Thế Nhân cho biết, thời gian qua, đơn vị đã triển khai nhiều đề tài, dự án nghiên cứu về văn hóa thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về bảo tồn. và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể cùng với một số đề tài khoa học, xã hội và nhân văn thuộc Chương trình Khoa học và Công nghệ của tỉnh.

Đồng thời, địa phương cũng tổ chức phục dựng, nâng cao và đưa vào thực hiện một số nghi lễ truyền thống tiêu biểu trong các lễ hội của cộng đồng các dân tộc trong tỉnh như Giỗ Tổ Hùng Vương tại Đền Hùng Vương. (Thị trấn Phan Rí Cửa, huyện Tuy Phong), lễ hội Nghinh Ông của người Hoa ở phường Đức Nghĩa (TP. Phan Thiết), lễ hội Katê của người Chăm tại di tích tháp Pô Sah Inư (phường Phú Hài, TP. ). Phan Thiết), góp phần bảo tồn di sản, truyền bá và phát huy văn hóa của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn.

Với các di sản văn hóa phi vật thể là làng nghề truyền thống, Bình Thuận luôn quan tâm, tìm giải pháp bảo tồn, gìn giữ và phát triển trên cơ sở tạo điều kiện thuận lợi cho người dân các làng nghề gắn bó, nâng cao thu nhập. du nhập từ các ngành nghề truyền thống. Đơn cử, với nghề làm gốm của người Chăm – một trong những di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tỉnh đã và đang có nhiều giải pháp để bảo tồn và phát triển.

Theo lãnh đạo tỉnh Bình Thuận, địa phương đang triển khai dự án bảo tồn và phát triển nghề gốm truyền thống của đồng bào Chăm, tại thôn Bình Đức, xã Phan Hiệp, huyện Bắc Bình. Dự án hướng tới các mục tiêu cơ bản như bảo tồn các phương pháp, kỹ thuật và chất liệu làm gốm truyền thống lâu đời của người Chăm Bình Đức; đồng thời nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm gốm sứ theo hướng bảo tồn, giữ gìn sản phẩm truyền thống, đồng thời chuyển sang làm các loại hình gốm nghệ thuật, trang trí như mô hình tháp Chăm, tượng Chăm, đèn lồng, bình nước phong thủy, chậu hoa, nhằm giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người thợ gốm, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần phát triển kinh tế – xã hội địa phương, thu hút du khách đến tham quan, góp phần quảng bá sản phẩm, tạo sức sống lâu bền cho làng nghề.

Tự hào về làng gốm truyền thống – Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, nghệ nhân Lâm Hùng Sỏi ở làng gốm Bình Đức chia sẻ, gốm gắn liền với đời sống, phong tục, tập quán của người Chăm Việt Nam. địa phương; Đây là một nghề mang tính chất “mẹ vợ, con rể” được lưu truyền từ đời này sang đời khác. Từ khâu lấy đất sét, xử lý, trộn đất, nhào trộn sản phẩm, chỉnh hình, đánh bóng đến nung gốm, xử lý nước màu trang trí trên gốm sau khi nung đều được người nghệ nhân thực hiện từng bước. bằng thủ công truyền thống.

Để tạo hình cho sản phẩm gốm, người thợ dùng bàn xoay để đứng, xoay, đi xung quanh sản phẩm. Gốm thành phẩm còn được tráng qua nước đất sét đỏ để màu gốm sau khi nung sẽ đẹp và nổi bật hơn. Nghề đáng quý nên người Chăm làng Bình Đức luôn trân trọng, gìn giữ và tự hào giới thiệu với du khách đến thăm làng nghề.

* Bài cuối: Phát triển sản phẩm du lịch gắn với văn hóa địa phương

Leave a Reply

Your email address will not be published.