Thế giới hiện thực dưới ngòi bút của Nguyễn Bình Phương

Rate this post

(Baonghean.vn) – Thế giới hiện thực dưới ngòi bút của Nguyễn Bình Phương là một thế giới “phồn thực”, được mở rộng về mọi chiều, tận cùng và vô cùng. Ở đó, bản ngã là đa chất – cuộc sống của thực tại tâm linh, trôi chảy và bấp bênh trong vũ điệu của sự ngờ vực, rải rác với sự thật và giả dối, thật và giả, và thực tại ảo. Một “vòng đời” cứ quay trở lại trong tiểu thuyết của anh, giao nhau ở góc độ nhân văn nhưng luôn chuyển động theo một cách khác biệt và mới mẻ. Một ví dụ tầm thường

– cuốn tiểu thuyết vừa đoạt giải Hội Nhà văn cuối năm 2021, là một ví dụ.

Lời mời của các danh mục đối lập

Thế giới hiện thực dưới ngòi bút của Nguyễn Bình Phương ảnh 1

Bìa cuốn sách “Một tấm gương tầm thường” của Nguyễn Bình Phương.

Truy tìm cuộc đời và cái chết của Sang, những vấn đề về đạo đức, truyền thống giữa tốt - xấu, thiện - ác, đúng - sai, tốt - xấu, luân lý - loạn luân, tiết hạnh - mất trinh, chung thủy - ngoại tình,… được tái xét bởi Nguyễn Bình Phương, đặt chúng vào đúng vị trí mà chúng tồn tại.  Nhà văn khám phá cuộc sống ở nhiều cấp độ: trực tiếp - gián tiếp, chủ quan - khách quan, gần - xa ... rồi bộc lộ bản chất qua bổ sung, phản biện, đối cực.  Sự sống động của từng lời tự sự, có lúc đổi ngôi, lúc đối thoại, lúc chỉ là độc thoại,… đã gắn bó với cuộc sống.  Những yếu tố vừa thực vừa ảo, đầy bí ẩn và hấp dẫn.  Ánh sáng và bóng tối của cuộc đời Sang cũng khiến những phạm trù đối lập liên tục thay đổi, khó tìm ra nguyên nhân, sự thật và kết quả cuối cùng.  Mỗi người là một mảnh ghép tạo nên bức tranh tiêu biểu cho cõi nhân sinh méo mó, quái gở.

Thế giới hiện thực dưới ngòi bút của Nguyễn Bình Phương ảnh 2

Nhà văn Nguyễn Bình Phương. Trong cuộc đối thoại không hồi kết giữa thiện và ác, thiện và ác, Nguyễn Bình Phương vẫn chậm rãi kể câu chuyện như cách anh kể trong cuốn tiểu thuyết gần đây của mình – Nói với nó và đi. Một ví dụ tầm thường

Kể xong câu chuyện rồi bỏ đi, để lại mặt đất lộn xộn, trống rỗng về đạo lý, người đọc tự lắp ráp, chắp vá và tự lý giải những bất thường. Chỉ khi giải mã được giá trị của tác phẩm, người đọc mới thấy được ý nghĩa của sự bình đẳng đối thoại: đặt tất cả các hệ giá trị lên một bàn cân, sức nặng không thuộc về bên nào thì nó thuộc về bên kia. về ý thức – ý thức – việc làm – con người – nhân cách tiềm ẩn muôn thuở này sẽ hiện nguyên hình khi lương tâm được đánh thức.

Nhân cách muôn thuở được Nguyễn Bình Phương che giấu trong tận cùng của sự đổ vỡ và phi lý. Mặt đất là cuộc đối thoại “không biết xấu hổ” giữa các hạng người, nhưng bề sâu là nền tảng của đạo đức và phẩm giá. Nhân vật khách mời – con trai ông Sang đi tìm những dấu vết của cha mà hồi nhỏ anh không thể cảm nhận được, ngoại trừ hôm anh dặn đi đường nhớ mang theo súng cho ông, qua máy ghi âm. Bao nhiêu tính cách và số phận được hiển thị. Lúc này, chiếc máy ghi âm hiện hữu như một con người, một nhân chứng góp phần hoàn thiện những mảnh ghép của cuộc đời. Người đọc theo đó mà suy tư, suy gẫm, thức tỉnh mà chua xót, xót xa.

Giọng nói của quá nhiều tính cáchCác nhân vật của Nguyễn Bình Phương thường xuất hiện với đầy đủ các góc độ và diện mạo, qua sự phức tạp của nhiều điểm nhìn. Một nhân vật kể, đánh giá người kia, sự kết hợp của các quan điểm liên tục đan xen vào nhau và phơi bày những gì đã và đang có. Thế giới nội tâm, thân phận, tình yêu, lý lẽ sống,… lần lượt được khám phá và lật lại, không có kết quả cuối cùng mà chỉ là những cuộc đối thoại lúc có đi có lại, có phản kháng, có đồng tình và có phản biện. Mỗi nhân vật có nhiều hơn một / nhiều tính cách, tạo nên một thực tế bấp bênh, hỗn loạn, phức tạp và phi lý.

. Sang từng tâm sự với Quyết: [tr.74]“… Gia đình như một chén nước đầy, ai khéo chỉ giữ được một thời gian, trước sau gì cũng đổ”. . Đúng vậy, tham nhũng đến từ bên trong. Thành trì máu mủ của gia đình đã bị tiền bạc và danh vọng thao túng. Tình yêu của hai vợ chồng còn bị chi phối bởi đồng tiền, vì vàng cốm mà chủ tiệm sẵn sàng đẩy vợ vào cửa ngõ buôn bán. Vì tiền, vì nhà mà Vân – con dâu cả ra sức dụ dỗ lão Chinh – bố chồng cô, bất chấp mối quan hệ loạn luân. Cũng vì hám tiền, vợ Sang bỏ đi lấy người đàn ông khác … Có lần chị Uyên đến nhà chơi nói với Uyên: [tr.16]”Ngôi nhà lớn lạnh lẽo, cố gắng giữ ấm cho nó”

. Một người như Uyên, đã từng khiến cuộc sống của Sang bớt cô đơn, nhưng cũng bị cuộc đời vấy bẩn, thay đổi. Uyên giữ mái ấm bằng cách mất đi một người đàn ông, rồi bù đắp lại bằng một người đàn ông khác. Vở kịch giữa ông Chính và bà Uyên dường như đẩy mọi sự đồi bại lên đến đỉnh điểm.

Như vậy, bản chất súc sinh của lão Chinh đã kéo theo hậu quả đáng buồn: cả gia đình bị què quặt, dị dạng về tâm hồn và đều sống kiếp người một cách vô nhân đạo. Những cử chỉ và lời nói điềm tĩnh, tỉnh táo và lạnh lùng toát ra từ các thành viên trong gia đình lão Chính dưới hình thức đối thoại: “Anh ơi em đi vừa rồi” (Quyết nói với Uyên), “Nhân quả đấy. “(Lời Nguyên nói với lão Chinh),” Đúng là nhân quả “(câu trả lời của lão Chinh … Kiểu đối thoại không nhằm vào câu chuyện được kể, không có mối quan hệ giữa người kể và người nghe mà nó gián tiếp bộc lộ bản chất của nhân vật. Sự bất thường trong tâm lý, cử chỉ và hành động của lão gia đình Chính là phiên bản, là lát cắt thu nhỏ của xã hội hỗn loạn, bi thương. Các câu chuyện rời rạc, ngắt quãng giữa quá khứ – hiện tại, quá khứ – hiện tại, sống – chết, … trong Một ví dụ tầm thường

được Nguyễn Bình Phương sưu tầm – đó là sự vắng bóng của tình người. Nguyễn Bình Phương viết gì thì viết. Mọi tài khoản đều hấp dẫn và ấn tượng. Hắn không đao to búa lớn, xoáy vào trung tâm mà thường xuyên bám ngoại vi, mượn ngoại vi để phá giải khu trung tâm. Ở góc nhìn nghiêng, ở góc độ hẹp, từ góc độ gia đình cụ Chinh mở rộng đến vô cùng, tức là các vấn đề về chiến tranh, chính trị, pháp luật, văn hóa, giáo dục, luân lý, giáo dục, v.v … Tất cả đều ở trong chuyển động, theo kỹ thuật “phép thuật ngược”, hoán đổi không gian – thời gian, lời kể, điểm nhìn nhưng vẫn đảm bảo tính hệ thống, liên hoàn của sự hỗn độn, gợi mở, dang dở: [tr.202]“Trong cái đầu to lớn đầy nguy hiểm ấy, có vô số câu chuyện đang chờ đến lượt bạn. Nếu muốn chuyện khác lên tiếng, chuyện này cần phải dừng lại, nhất định phải dừng lại. ” . Đó là lẽ bình thường, tự nhiên nhưng đầy bất ổn, nghịch lý của cuộc đời Một ví dụ tầm thường

cho.

Nguyễn Bình Phương sinh ra tại Thái Nguyên, hiện là Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam. Ông là một tiểu thuyết gia xuất sắc của nền văn học Việt Nam đương đại. Hơn 30 năm qua, Nguyễn Bình Phương luôn kiên trì sáng tác với một phong cách nghệ thuật độc đáo với 10 cuốn tiểu thuyết ấn tượng.


Cuốn tiểu thuyết mới nhất của Nguyễn Bình Phương “Một tấm gương tầm thường” đã được trao giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2021 với 100% phiếu bầu. . Nguyễn Bình Phương,

Một ví dụ tầm thường, NXB Hội Nhà văn, 2021.

Leave a Reply

Your email address will not be published.