Sân khấu cần mang “hơi thở thời đại”: Đề tài hiện đại luôn là thách thức

Rate this post

(HNMCT) – Dù luôn loay hoay với câu hỏi đổi mới, nhưng những người trong ngành cũng phải thừa nhận rằng, đề tài hiện đại luôn là thách thức đối với sân khấu truyền thống. Liệu các loại hình nghệ thuật sân khấu dân tộc có theo kịp “hơi thở thời đại”?

Vở kịch “Những đứa con oan” của Nhà hát Cải lương Hà Nội.

PGS. PGS.TS Trần Trí Trác:
Chèo thuyền vẫn theo xu hướng hoài cổ

Trong văn học nghệ thuật không có “chuyên đề”, đó là một thực tế. Mỗi chủ đề đều có những tác phẩm hay và những nghệ sĩ tài năng. Nhưng, ở góc độ giá trị xã hội của tác phẩm, đề tài hiện đại có phần được ưu ái và đánh giá cao hơn. Bởi vì, hiện đại – đương đại – ngày nay càng gắn chặt với con người hiện tại. Vì vậy, không phải ngẫu nhiên mà nó trở thành yêu cầu hàng đầu trong sáng tạo: Phải mang tính thời sự, thời đại với tinh thần “lấy quá khứ cho hiện tại”. Đây đã trở thành một trong những tiêu chí đánh giá tầm vóc và giá trị của đề tài trong sáng tạo nghệ thuật.

Nhưng tiếc rằng trong những năm qua, kể từ khi đất nước bước vào công cuộc đổi mới toàn diện đến nay, nghệ thuật chèo Việt Nam phần lớn đứng ngoài sự đổi mới, nghiêng về sáng tạo theo hướng hoài cổ. Nghĩa là, các tác phẩm thường lấy đề tài lịch sử, dã sử, huyền thoại với tinh thần “bình dân, thu vốn nhanh, ít tốn kém” và xa rời cuộc sống đương đại mà quên mất nhân vật trung tâm là trẻ em. con người trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế …

Nhiều nghệ sĩ cho rằng: Chèo phản ánh đề tài hiện đại rất khó và chỉ phù hợp với đề tài lịch sử, dã sử, huyền thoại. Họ đã quên rằng những vở chèo cổ điển kinh điển đều dựa trên những đề tài đương đại của những nghệ sĩ đã sáng tạo ra chúng. Theo tôi, nguyên nhân chủ yếu là do nhiều nghệ sĩ chúng ta còn chưa hiểu sâu sắc về sự chuyển biến to lớn của thực tế đất nước từ chiến tranh sang hòa bình, từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường đầy quyết tâm. Định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế … Đó là, văn nghệ sĩ còn thiếu vốn sống thực tế về đề tài hiện đại, chưa nhận thức đầy đủ về sự giàu có, tiềm năng, vị thế, uy tín của mình. của Việt Nam hiện nay trên trường quốc tế.

NSND Lê Tiến Thọ:
Cần một hệ thống giải pháp đồng bộ

Văn học, nghệ thuật (trong đó có nghệ thuật sân khấu) trong thời gian qua còn bộc lộ một số yếu kém, khuyết điểm như Nghị quyết 23-NQ / TW ngày 16/6/2008 của Bộ Chính trị đã đánh giá: “Tinh có tính chất tiên tiến và bản sắc dân tộc. Số lượng tác phẩm ngày càng nhiều nhưng vẫn còn ít tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao … ”; “… Có biểu hiện xa lánh những vấn đề lớn của đất nước, chạy theo những chủ đề vụn vặt, tầm thường, chạy theo thị hiếu thấp kém của một bộ phận công chúng, hạ thấp chức năng giáo dục, nhấn mạnh chức năng giải trí một chiều…” . Đặc biệt là thiếu vắng những tác phẩm văn học, nghệ thuật lớn, thể hiện tầm vóc của sự nghiệp đổi mới, có tác dụng tích cực đối với công cuộc xây dựng đất nước và con người.

Để khắc phục những hạn chế trên, tôi xin nêu một số giải pháp để sân khấu có nhiều tác phẩm chất lượng về đề tài hiện đại, đáp ứng sự mong đợi của khán giả. Thứ nhất, các cơ quan chức năng và các tác giả tăng cường tổ chức các đợt đi thực tế cơ sở, bám sát thực tiễn cuộc sống, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của khán giả để sáng tác nhiều kịch bản chất lượng, đáp ứng nhu cầu của khán giả. đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn hóa nghệ thuật ngày càng cao của người dân. Thứ hai, Bộ VH-TT & DL rà soát lại quy chế tổ chức liên hoan nghệ thuật cũng như cách đánh giá chất lượng nghệ thuật, tránh hiện tượng “loạn chuẩn”, bệnh thành tích. Cần ưu tiên, phát huy các tác phẩm viết về đề tài hiện đại và tổ chức nhiều liên hoan sân khấu về đề tài hiện đại. Thứ ba, đẩy mạnh đầu tư cho đội ngũ lý luận, phê bình, tạo sức sống mới cho sự phát triển văn học, nghệ thuật. Các tạp chí chuyên ngành cần tăng chế độ nhuận bút cho các công trình lý luận, phê bình. Tổ chức nhiều hội thảo khoa học để tránh tình trạng khen, chê thiếu chuyên nghiệp. Thứ tư, cần xây dựng kênh thông tin giới thiệu văn học, nghệ thuật đến mọi nhóm xã hội. Thứ năm, tổ chức nhiều cuộc thi sáng tác kịch bản sân khấu về đề tài hiện đại. Với những kịch bản có chất lượng cao, được giải thưởng cao, các cơ quan chức năng nên tổ chức đấu thầu dàn dựng.

TS Trần Thị Minh Thu:
Sân khấu cải lương “né” đề tài hiện đại

Có thể thấy, đề tài hiện đại đang là “khoảng trống” trên sân khấu kịch nói chung và sân khấu cải lương nói riêng. Cần biết rằng, chủ đề về quá khứ cũng vô cùng quan trọng và các nghệ sĩ đều lồng ghép những câu chuyện xưa và những vấn đề đương đại để phục vụ khán giả đương đại. Tuy nhiên, khán giả vẫn cần những vở diễn phản ánh trực tiếp cuộc sống của chính họ trên sân khấu, đi sâu vào đề tài hiện đại cũng là một cách làm mới sân khấu kịch, thu hút khán giả, nhất là khán giả. Các nhà văn trẻ đến với di sản văn hóa nghệ thuật của ông cha. Chưa kể, bản chất của cải lương là thể loại “cải lương hát theo tiến bộ, truyền kỳ, văn hiến”, đòi hỏi phải đổi mới liên tục, coi đó là nhu cầu sinh tồn tự thân. phát triển, xây dựng.

Có 4 nguyên nhân cơ bản dẫn đến việc này, trong đó có việc những người làm sân khấu nói chung và sân khấu cải lương nói riêng còn lúng túng trong việc dàn dựng các vở chuyên đề hiện đại. Bởi sân khấu kịch vốn đã được định hình về phong cách thể loại (tĩnh), trong khi cuộc sống đương đại luôn thay đổi từng ngày, từng giờ với muôn hình vạn trạng về hiện thực và con người (động). . Vì vậy, để đưa những đề tài hiện đại vào sân khấu kịch nói chung và sân khấu cải lương nói riêng mà vẫn bảo tồn được những tinh hoa giá trị truyền thống của thể loại… là điều không dễ dàng đối với những người làm nghề. . Chính khó khăn này khiến các đoàn nghệ thuật, nhà hát phải dựa vào các đề tài lịch sử, dã sử, dân gian vì những đề tài này rất dễ “đi vào cải lương”. tìm tòi và thử nghiệm. Thứ hai là việc lựa chọn các chủ đề liên quan đến hợp đồng biểu diễn, doanh thu của đơn vị biểu diễn. Đây cũng là nguyên nhân chính khiến sân khấu kịch nói chung và sân khấu cải lương nói riêng thiếu những đề tài hiện đại, bởi nguồn thu đáng kể của nhiều đơn vị phải trông chờ vào liên hoan, hội diễn. Đờn ca tài tử vừa qua phù hợp với không gian lễ hội phổ biến ở các địa phương.

Bên cạnh đó, trong công tác quản lý, chúng ta thiếu định hướng cho các đơn vị lựa chọn đề tài hiện đại khi xây dựng vở theo kiểu “đặt hàng”. Hiện nay, trong cơ chế “đặt hàng”, hầu hết Cục Nghệ thuật Biểu diễn cùng với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các địa phương duyệt vở diễn “đặt hàng” từ kịch bản của các đoàn gửi về, chưa có định hướng thúc đẩy sự phát triển của giai đoạn theo một kế hoạch chiến lược dài hạn.

Leave a Reply

Your email address will not be published.