Tháo gỡ ‘nút thắt’ để phát triển việc làm

Rate this post

Tuy nhiên, ở nước ta hiện nay, người lao động có kiến ​​thức và kỹ năng để làm những công việc phức tạp, có khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi của công nghệ, vận dụng sáng tạo những kiến ​​thức và kỹ năng đã được tiếp thu. Ít được đào tạo trong quá trình lao động sản xuất. Điều này đòi hỏi các cơ quan quản lý Nhà nước phải có những giải pháp đồng bộ để nâng cao tay nghề cho người lao động Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.

Lắp ráp linh kiện điện thoại tại khu công nghiệp Điềm Thụy tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: TTXVN

Đào tạo các ngành, nghề từng bước phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động

Theo báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), hoạt động kinh tế toàn cầu đang giảm mạnh. Dưới tác động tổng hợp của đại dịch COVID-19 và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, cuộc suy thoái kinh tế này đang và sẽ tạo ra những gián đoạn kép làm thay đổi thế giới việc làm và thị trường lao động. Việc đào tạo lại và đào tạo nâng cao tay nghề cho hàng triệu công nhân bị ảnh hưởng bởi đại dịch và tự động hóa của cả khu vực công và tư là cần thiết. Diễn đàn Kinh tế Thế giới kêu gọi các Chính phủ ưu tiên nguồn lực và hành động quyết liệt để nâng cao kỹ năng nghề trong các kế hoạch phục hồi quốc gia sau đại dịch COVID-19; phấn đấu cung cấp cho 1 tỷ người có trình độ giáo dục, kỹ năng và việc làm tốt hơn vào năm 2030.

Sự phát triển của chuỗi giá trị toàn cầu thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng của thị trường lao động, dịch chuyển lao động giữa các quốc gia, đòi hỏi người lao động không chỉ có kỹ năng nghề cao mà còn phải có kỹ năng kỹ thuật cao. kỹ năng mềm, có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế với các tiêu chuẩn và tiêu chí do thị trường lao động xác định. Trong bối cảnh đó, Việt Nam phải tuân thủ “luật chơi” chung, bao gồm tiêu chuẩn lao động và tiêu chuẩn quản lý thị trường lao động hiện đại theo tiêu chuẩn quốc tế. Tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 cũng đặt ra nhiều vấn đề mới. Nhiều công việc và kỹ năng cũ sẽ mất đi hoặc giảm sút nghiêm trọng, nhiều công việc mới và kỹ năng mới sẽ xuất hiện; Trí tuệ nhân tạo, robot, máy móc sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong sản xuất và thay thế nhiều vị trí công việc hiện nay.

Thời gian qua, Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có những chủ trương, chính sách, đề án cụ thể về đào tạo, nâng cao tay nghề cho người lao động, cũng như hỗ trợ phát triển thị trường. trường lao động. Mới đây nhất, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; tăng cường đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng, kỷ cương, văn hóa, nâng cao nhận thức cho lực lượng lao động phù hợp với các tiêu chuẩn và yêu cầu quốc tế về thu hút và sử dụng vốn đầu tư nước ngoài; phối hợp với các tập đoàn, nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước để đào tạo theo “đơn đặt hàng”

Hiện cả nước có trên 1.900 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trong đó có 429 trường cao đẳng, trung cấp (371 trường công lập, 58 trường ngoài công lập) được lựa chọn để đào tạo các nghề, nghề trọng điểm của Việt Nam. 144 ngành, nghề trọng điểm các cấp (trong đó 68 cấp quốc tế, 101 cấp khu vực ASEAN, 144 cấp quốc gia); sắp xếp 247 trường cao đẳng, trung cấp, hình thành hệ thống trường cao đẳng chất lượng cao tại 4 vùng kinh tế trọng điểm, được lựa chọn để đào tạo các ngành, nghề trọng điểm (chiếm 57%) có khả năng cung ứng nguồn nhân lực, nguồn nhân lực chất lượng cao cho thị trường lao động.

Giai đoạn 2011-2022, số lượng tuyển sinh vào giáo dục nghề nghiệp đạt 19,67 triệu người, trong đó trình độ cao đẳng đạt 1,945 triệu người (chiếm 9,8%), trung cấp là 2 người. , 3 triệu người (chiếm 11,86%). Việc tăng quy mô đào tạo góp phần nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo có văn bằng, chứng chỉ của cả nước đến quý II / 2022 lên 26,2%. Các ngành, nghề đào tạo được mở dần, từng bước phù hợp với thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động trên từng địa bàn, từng lĩnh vực.

Chất lượng, hiệu quả giáo dục nghề nghiệp từng bước được nâng cao, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động. Kỹ năng nghề của người học được nâng cao, khoảng 80% học sinh tốt nghiệp có việc làm phù hợp với ngành nghề và trình độ đào tạo hoặc tự tạo việc làm, tham gia vào hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế. Ở một số ngành nghề (Hàn, Cơ-Điện tử, Viễn thông, Logistic, Du lịch, Dầu khí …), kỹ năng nghề của lao động Việt Nam đáp ứng được yêu cầu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và có thể đảm nhận nhiều vị trí phức tạp mà trước đây phải được thực hiện bởi các chuyên gia nước ngoài. Theo đánh giá của Diễn đàn Kinh tế Thế giới – WEF (2019), chất lượng đào tạo nghề của Việt Nam đã tăng 13 bậc trong trụ cột kỹ năng. Trong các kỳ thi tay nghề khu vực và thế giới, đoàn Việt Nam đều đạt thứ hạng cao, chất lượng dạy nghề bước đầu được khẳng định ngang tầm khu vực và thế giới.

Việc tổ chức đào tạo đáp ứng nhu cầu nhân lực cho các ngành, lĩnh vực trọng điểm, các lĩnh vực mới cơ bản đáp ứng được nhu cầu. Năng lực đào tạo nguồn nhân lực trực tiếp cho các vùng kinh tế trọng điểm đáp ứng cơ bản nhu cầu nhân lực của các thành phần kinh tế. Việc phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo để tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nghề và đào tạo lại cho người lao động của doanh nghiệp đã được cập nhật, bổ sung cho phù hợp. Để thúc đẩy kết nối cung – cầu trên thị trường lao động, nhiều hoạt động kết nối giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp được chú trọng triển khai mạnh mẽ và đồng bộ, các doanh nghiệp tham gia sâu vào hoạt động giáo dục. Ngành nghề, thị trường lao động, việc làm bền vững đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Hướng tới tăng năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thị trường lao động Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Trình độ và kỹ năng của lực lượng lao động mặc dù đã được cải thiện trong những năm gần đây nhưng vẫn còn thấp so với yêu cầu của thị trường lao động và các nước trên thế giới, tiếp tục là điểm nghẽn trong phát triển việc làm. chất lượng và năng suất công việc.

Theo số liệu của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề thấp (quý II / 2022 chỉ đạt 26,2%). Giai đoạn 2015 – 2020, 66,7% lao động có trình độ trung học phổ thông; 80% lao động trong các doanh nghiệp được đào tạo nghề (chủ yếu là tự đào tạo), 43% lao động qua đào tạo lại, 22,5% lao động từ 4-7 (tay nghề cao). Chất lượng lao động Việt Nam có sự chênh lệch rất lớn giữa các vùng, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ cao nhất là vùng Đồng bằng sông Hồng (36,96%), tiếp đến là vùng Đông Nam Bộ (28,34%); Thấp nhất là Tây Nguyên (16,51%) và Đồng bằng sông Cửu Long (14,61).

So với quốc tế, xếp hạng trụ cột kỹ năng và chỉ số chất lượng đào tạo nghề của Việt Nam nằm trong nhóm cuối của ASEAN21. Nhìn chung, trình độ tay nghề của lực lượng lao động Việt Nam còn nhiều hạn chế, đặc biệt là thiếu kỹ năng mềm. Việt Nam hiện đang thiếu đội ngũ cán bộ quản lý giỏi, chuyên gia, quản lý doanh nghiệp giỏi, công nhân lành nghề cho các ngành kinh tế mũi nhọn, vùng kinh tế động lực và trọng điểm. Nguồn nhân lực khoa học và công nghệ còn thiếu và yếu. Những hạn chế này đã cản trở sự đóng góp của nguồn nhân lực vào tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

Đại hội Đảng lần thứ 13 đã thông qua Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2021-2030, định hình mô hình phát triển đất nước theo hướng trở thành nước đang phát triển, có nền công nghiệp hiện đại (đến năm 2030) và là nước phát triển (2045), trong đó một lần nữa nhấn mạnh đến nguồn nhân lực. phát triển với tư cách là một trong ba đột phá chiến lược. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra hết sức nhanh chóng, tác động mạnh mẽ, sâu rộng, đa chiều đến mọi quốc gia, ngày càng trở thành nhân tố quyết định đến năng lực của doanh nghiệp. cạnh tranh quốc gia. Nền kinh tế số sẽ làm thay đổi phương thức quản lý, tổ chức và vận hành thị trường lao động, mô hình việc làm, đào tạo để nâng cao chất lượng lao động …

Nâng cao tay nghề của người lao động cả về số lượng và chất lượng là điều kiện tiên quyết để Việt Nam tăng năng suất lao động, tăng năng lực cạnh tranh của đất nước. Để làm được điều này, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đã đề ra các giải pháp trong thời gian tới: Rà soát, đánh giá, sắp xếp tổ chức, đầu tư nâng cao năng lực hệ thống đào tạo, giáo dục nghề nghiệp, nhất là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; xây dựng, đề xuất các mô hình liên kết vùng, xây dựng các trung tâm đào tạo vùng, trung tâm đào tạo quốc gia theo vùng kinh tế trọng điểm; tăng nhanh quy mô tuyển sinh đào tạo nghề để khắc phục tình trạng thiếu nhân lực có tay nghề phục vụ kinh tế – xã hội …

Bộ cũng tổ chức thực hiện các giải pháp phân luồng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực như: Khẩn trương triển khai các điều kiện bảo đảm hiệu quả phân luồng, liên thông trong hệ thống giáo dục quốc dân; rà soát, sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới các cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo hướng mở, linh hoạt, hiện đại, dễ tiếp cận, đa dạng về hình thức tổ chức, phân bổ cơ cấu ngành nghề hợp lý. ngành nghề, cơ cấu trình độ, cơ cấu vùng và liên kết vùng hiệu quả; thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp; thúc đẩy mô hình đào tạo chất lượng cao; tiếp nhận, chuyển giao, nghiên cứu và nhân rộng có hiệu quả các bộ chương trình đào tạo tiên tiến quốc tế; xây dựng tiêu chuẩn đào tạo để sử dụng thống nhất trong đào tạo, đánh giá và công nhận kỹ năng nghề cho người lao động; xây dựng chính sách tuyển dụng, tiền lương, đãi ngộ theo kỹ năng và năng lực hành nghề của người lao động; đẩy mạnh công tác thống kê, dự báo nhu cầu lao động và nhu cầu học nghề của các doanh nghiệp về số lượng, chất lượng, cơ cấu ngành nghề, trình độ của lao động trong các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp. , đặc biệt là các nghề khoa học – kỹ thuật – công nghệ, ưu tiên công nghệ thông tin, công nghệ mới, công nghệ cao, kỹ năng tương lai …

Về phía các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cần tăng cường chuyển đổi số, đào tạo trực tuyến, đảm bảo người học có kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số, kỹ năng mềm, kỹ năng khởi nghiệp, ngoại ngữ,… đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Người sử dụng lao động cần chú trọng đào tạo lại, đào tạo thường xuyên cho người lao động để có lực lượng lao động vững vàng, có kỹ năng nghề nghiệp …

Thực hiện quyết liệt các giải pháp cơ bản hỗ trợ phát triển thị trường lao động, giải quyết việc làm, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, ưu tiên đào tạo phục vụ một số ngành mũi nhọn, hàm lượng tri thức cao. Với việc ứng dụng khoa học công nghệ …, những hạn chế trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp sẽ từng bước hoàn thiện, phát triển và nâng cao, góp phần sớm thực hiện mục tiêu đến năm 2030, giáo dục nghề nghiệp ở Việt Nam. tiệm cận trình độ ASEAN-4, đến năm 2045 tiệm cận trình độ các nước G20.

Leave a Reply

Your email address will not be published.