Nhiếp ảnh gia và hành trình “sao chép” văn hóa Pu Na

Rate this post

Hàng ngày, anh Chiến vẫn một mình bên chiếc máy tính và những trang bản thảo
Hàng ngày, anh Chiến vẫn một mình bên chiếc máy tính và những trang bản thảo

Những “đứa con” của nhân duyên và trách nhiệm

Để tìm hiểu về văn hóa Pu Na, tôi đến bản Tả Xín Chải, phường Đông Phong, thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu (trước đây là bản thuộc xã San Thàng), các bậc cao niên trong bản chỉ nhà nhiếp ảnh Lơ. Văn Chiến – Hội viên Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam. Tả Xín Chải được bao bọc bởi những hàng rào đá tuyệt đẹp. Chính vì vậy, khu vực này được du khách gọi với cái tên mỹ miều – “phố đá”. Đặc biệt, người dân nơi đây vẫn còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống qua trang phục và sinh hoạt hàng ngày.

Bước vào nhà lão Chiến đang chăm chú vào chiếc máy tính với đống tài liệu viết tay dang dở nằm rải rác trên bàn. Bên ấm trà đượm hương núi San Thàng, ông cười và “nhả” vài câu thành ngữ Pu Na: “Tôi không thể dứt áo ra đi / Tôi không thể bỏ anh tôi / Mười cái lán không bằng một góc ruộng. Suối không có cá, ruộng không có lúa… ” (phóng viên).

Qua câu chuyện, được biết, học hết lớp 4, anh đã làm cán bộ xã. Ông từng kinh qua nhiều chức vụ, cao nhất là Chủ tịch UBND huyện (huyện Phong Thổ cũ). Nhưng đi đâu, làm gì, những câu chuyện cổ của dân tộc Pu Na kể vào những đêm hè, lễ hội truyền thống tháng Giêng, cảnh trai gái trong lễ hội “Lồng tồng” (xuống đồng), sáng những ngày xuân. sắc màu truyền thống của văn hóa Pu Na, trong tiếng kèn của đoàn rước dâu; hay những đêm dài thắp hương nghe phù thủy van xin… tất cả đều không bao giờ rời khỏi tâm trí anh.

Nhấp ngụm trà, già Chiến ngâm nga vài câu dân ca Pu Na, rồi vui vẻ giới thiệu với chúng tôi gần 10 cuốn sách về: tín ngưỡng, văn hóa, ẩm thực của người Pu Na do Hội Nhà văn xuất bản. , Văn hóa Dân tộc xuất bản.

Tính đến nay, Nhiếp ảnh gia Lò Văn Chiến đã có gần chục cuốn sách sưu tầm, sáng tác văn học nghệ thuật về dân tộc Pú Na.
Tính đến nay, Nhiếp ảnh gia Lò Văn Chiến đã có gần chục cuốn sách sưu tầm, sáng tác văn học nghệ thuật về dân tộc Pú Na.

Phục vụ công tác biên soạn và xuất bản các tác phẩm văn hóa dân tộc Pu Na. Từ năm 1999 đến năm 2015, ông đã hai lần lên Hà Giang nghiên cứu, tìm hiểu, văn hóa dân tộc Bố Y, nhờ các chuyên gia của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam thẩm định, xác minh mới có kết luận chính xác, phục vụ cho việc xuất bản.

Rồi anh giới thiệu những trang bản thảo mà anh dày công sưu tầm và sáng tác trong nhiều năm về văn hóa Pu Na: “Hồi nhỏ, tôi theo cha đi nghe hát đêm ở bản này, bản nọ. Có bài hát nào”. thực hiện “thâu đêm suốt sáng, bản nào có người hát hay, hát hay thì hãnh diện lắm, cũng chính từ những bài đối lập mà nhiều đôi nên duyên, bố mẹ tôi cũng thành đôi từ những lần như vậy…” – anh Chiến kể. .

Nhìn anh nâng niu những “đứa con tinh thần” mà anh chăm chút bao năm, hẳn là một người tâm huyết, có tình yêu rất đặc biệt với văn hóa Pu Na mới cho ra đời những tác phẩm như: “Từ vựng Pu Na – Tiếng Việt ở Tam Đường Vùng đất Lai Châu, Thơ dân gian Pu Na, song ngữ, Dân ca trong lễ cưới, Dân ca giao duyên Pu Na, Then của người Pu Na Lai Châu, Văn hóa ẩm thực của người Pu Na … ”.

Hành trình bảo tồn văn hóa Pu Na

Người dân Phong Thổ xưa vẫn kể, cứ cuối tuần lại thấy ông chủ tịch huyện đạp xe vào làng, chụp ảnh, ghi chép. Năm 2000, anh nghỉ hưu, anh có nhiều thời gian hơn để cống hiến cho công việc mà mình đam mê bấy lâu nay. Gia Chiến chia sẻ: “Mỗi lần về làng tôi lại chạnh lòng, thấy vào những ngày hội thiếu nhi, phụ nữ ít mặc trang phục truyền thống, số người biết hát dân ca ngày một giảm, hầu hết đều không. biết lời bài hát, hoặc không thích hát. “.Chính vì thế thôi thúc ông tranh thủ đến những” bảo tàng sống “để ghi ngay những giá trị văn hóa phi vật thể về lưu giữ cho con cháu.

Bằng tình yêu với văn hóa Pu Na, anh đã “thổi” ngọn lửa yêu nghệ thuật cho bà con bản Giáy và Tả Xín Chải. Đến năm 2020, anh Chiến đã tập hợp được hơn 30 thành viên tâm huyết, say nghề, yêu thích văn hóa nghệ thuật Pu Na, trong đó có các nhóm bảo tồn như: dân ca, dân vũ; dệt thổ cẩm, sưu tầm đồ cổ Pu Na; Theo kế hoạch, khi được chính quyền cho phép, hiện vật sẽ được trưng bày tại nhà văn hóa.

Đối với ông Lò Văn Chiến, 82 tuổi (áo đen), bản Tả Xín Chải, phường Đông Phong, thành phố Lai Châu, ông coi việc gìn giữ, bảo tồn văn hóa của người Pu Na Lai Châu là trách nhiệm.
Đối với anh Lò Văn Chiến, việc gìn giữ, bảo tồn văn hóa Pu Na Lai Châu là duyên số và trách nhiệm

Chị Trần Thị Pháp, dân tộc Giáy, thuộc đội múa dân gian của Câu lạc bộ (CLB) Bảo tồn văn hóa dân tộc Pú Na cho biết: “Ai cũng yêu văn hóa, văn nghệ, chúng tôi là thế hệ trẻ. Nhờ già Chiến mà biết. cội nguồn văn hóa dân tộc của mình Qua những cuốn sách về dân ca Pu Na, từ vựng, thơ song ngữ, văn hóa ẩm thực … của già Chiến, nhiều anh chị em đã làm quen với dân ca Pu Na, hiểu biết về nghệ thuật hát, và biết các câu chuyện dân gian. Các luật lệ truyền thống trong ma chay, ma chay, cưới hỏi cần được giữ gìn, để bản sắc dân tộc không bị mai một … “.

Năm 2021, già Chiến cùng các thành viên chủ chốt của bản hoàn thiện hồ sơ xin thành lập Câu lạc bộ bảo tồn văn hóa dân tộc Pú Nà ở bản Tả Xín Chải. Hiện các hồ sơ, thủ tục xin thành lập CLB đã hoàn tất và đang chờ cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Về mảng phim tài liệu, nghiên cứu văn hóa, nhiếp ảnh là niềm đam mê của Nhiếp ảnh gia Lò Văn Chiến (áo đen)
Về mảng phim tài liệu, nghiên cứu văn hóa, nhiếp ảnh là niềm đam mê của Nhiếp ảnh gia Lò Văn Chiến (áo đen)

Hàng ngày, anh vẫn đều đặn đến câu lạc bộ bảo tồn văn hóa Pú Nà, anh say sưa hướng dẫn từng động tác, tiết tấu, trang phục của từng điệu dân ca, dân vũ. Anh Lù Văn Quài, thành viên câu lạc bộ vui vẻ: “Nhờ có anh Chiến mà người Pú Ná yêu mình hơn, từ đó thắt chặt và vun đắp tình đoàn kết cộng đồng”.

Nhà văn Đỗ Thị Tạc – Nguyên Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Lai Châu cho biết: “Nghệ nhân Lò Văn Chiến là người Lai Châu duy nhất dành nhiều tâm huyết để gìn giữ truyền thống văn hóa Pu Na. Anh Chiến không chỉ yêu văn hóa Pu Na mà anh còn một nhà nghiên cứu văn hóa Pu Na rất có trách nhiệm, cả thời gian và tâm sức cuối đời đều dành cho việc bảo tồn văn hóa Pu Na, đặc biệt là tuyên truyền văn hóa Pu Na qua thơ song ngữ và nhiếp ảnh.

Chia tay anh, chia tay người Giáy Tả Xín Chải khi hoàng hôn buông trên đỉnh núi. Chúng tôi nhìn sâu vào đôi mắt của những người cao tuổi, ở tuổi trăm năm, đôi mắt ấy vẫn sáng và mộc mạc như những trang sách, dòng chữ, còn đó một kho tàng văn hóa của địa phương cần được gìn giữ …

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Giáy

Leave a Reply

Your email address will not be published.